مقدمه:رشد فزاینده جمعیت جهان و افزایش تقاضا برای مواد غذایی و همینطور استفاده از زمینهای تحت تاثیر نمک و آبهای نامناسب، موجب شده که بشر بهدنبال راهحلهایی برای کاهش اثرات مخرب تنش شوری باشد. با توجه به نقش کلیدی تنظیمکنندههای رشد نظیر جاسمونیک اسید بر بهبود فعالیتهای متابولیکی گیاهان زراعی و با عنایت به اهمیت گیاه ماش از نظر زیستمحیطی و نقش کلیدی آن بهعنوان یکی از مهمترین منابع غذایی، این پژوهش با هدف تاثیر محلولپاشی جاسمونیک اسید بر عملکرد و برخی از پارامترهایماش تحت تنش شوری مورد ارزیابی قرار گرفت. مواد و روشها:این آزمایش گلخانهای در سال 1404، به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. در این بررسی 4 سطح شوری صفر، 3، 6، 9 دسی زیمنس و کاربرد جاسمونیک اسید در سه سطح در غلظتهای صفر، 5/0و 1 میلی مولار در نظر گرفته شد که با ورود گیاه به مرحله گلدهی، محلولپاشی الیستور انجام و با فاصله 14 روز مجدد تکرار گردید.. صفات محتوای کلروفیل کل، عناصر مغذی سدیم، کلسیم و پتاسیم، درصد رطوبت نسبی، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی و درصد شاخص برداشت ارزیابی گردید. جهت آنالیز آماری دادههای جمعآوری شده، از نرمافزار SAS و مقایسه میانگین آنها از آزمون حداقل تفاوت معنیدار (LSD)استفاده شد.برای میانگیری دادهها و همینطور رسم نمودارهای مورد نیاز نیز از نرمافزار Excel استفاده گردید. نتایج:نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر اصلی تیمار شوری و کاربرد جاسمونیک اسید بر همهی پارامترهای مورد ارزیابی، در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. برهمکنش تیمار شوری و جاسمونیک اسید نیز بر صفات سدیم، درصد رطوبت نسبی، عملکرد دانه، عملکرد بیئلوژیکی و شاخص برداشت معنیدار شد. مقایسه میانگینها نشان داد که با افزایش میزان شوری از صفر به 9 دسیزیمنس، تفاوت قابل توجهی در کلیه صفات مورد مطالعه و عملکرد ایجاد میشود. ولی با محلولپاشی جاسمونیک اسید میتوان اثرات مخرب تنش را کاهش داد. بهطور مثال با وجود کاهش 49 درصدی عملکرد دانه، در تیمار کنترل (جاسمونیک صفر) در سطح شوری 9 دسیزیمنس نسبت به تیمار غیرشور، محلولپاشی هورمون با غلظت 5/0 میلیمولار، توانست 21% خسارت ناشی از شوری را تعدیل کرده و سبب افزایش عملکرد شود. نتیجهگیری کلی:دستآوردهای این پژوهش مؤید این موضوع است که اگرچه میزان غلظت هورمون، در صفات مختلف، متفاوت بود ولیعکسالعمل گیاه ماش به هر دو غلظت جاسمونیک اسید مثبت بوده و سبب بهبود تمامی پارامترهای تحت آزمایش گردید.. دراین تحقیق غلظت 5/0 میلیمولار سبب افزایش عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت شد و غلظت 1 میلیمولار باعث کاهش اثرات مخرب تنش در محتوای عناصر مغذی، رنگدانههای فتوسنتزی و درصد رطوبت نسبی و در نهایت موجب بهبود این صفات گردید.
Rahimi A, Naeimi M, Rahimi Karizaki A, Nakhzari Moghadam A, Jafari Mofidabadi Y. Effect of Jasmonic Acid Foliar Application on Nutrient Uptake, Photosynthetic Pigments and Yield of Mung Bean (Vigna radiata L.) Under Salinity Stress. 3 2025; 10 (18) :17-27 URL: http://arpe.gonbad.ac.ir/article-1-461-fa.html
رحیمی عبدالخلیل، نعیمی معصومه، راحمی کاریزکی علی، نخزری مقدم علی، جعفری مفیدآبادی یاسر. تاثیر محلولپاشی جاسمونیک اسید بر جذب عناصر غذایی، رنگدانههای فتوسنتزی و عملکرد ماش
(Vigna radiata L.) تحت تنش شوری. 1. 1404; 10 (18) :17-27
