مقدمه: ارزیابی چرخه حیات (LCA) یک ابزار ارزیابی مناسب برای تحلیل سناریوهای تولید محصولات زراعی است که از طریق شناسایی، کمیسازی و ارزیابی منابع مصرفشده و آلایندههای منتشرشده در محیط انجام میشود. بهمنظور ارزیابی اثرات زیستمحیطی چهار سناریوی تولید برنج با استفاده از روش LCA، میزان مصرف منابع و انتشار آلایندهها در استان گلستان در شمال ایران محاسبه شد. مواد و روشها: برای تعریف سناریوهای مختلف تولید برنج بر اساس سیستمهای رایج کشت و کشت مستقیم در منطقه، دادههای بلندمدت مربوط به سالهای 1394 تا 1404 از مزارع برنج جمعآوری شد. روش LCA برای ارزیابی و مطالعه عملکرد سیستمهای تولید مختلف، (TE:تولید برنج نشاکاریشده با مصرف برق برای آبیاری، TD:تولید برنج نشاکاریشده با مصرف سوخت فسیلی برای آبیاری، DS:تولید برنج با کشت مستقیم و استفاده از سیستم آبیاری بارانی و DD: تولید برنج با کشت مستقیم و استفاده از سیستم آبیاری قطرهای) اجرا شد. نتایج:یافتهها نشان داد که کشت برنج مستقیم بذر با آبیاری قطرهای (استفاده از لوله های پلی اتیلن برای یک فصل)(سناریویDD)دارای بیشترین میزان تقاضای انرژی (ED)، تغییر اقلیم (CC)، اسیدی شدن زمین (TA)، تخلیه فلزات(MD)، اشغال زمین کشاورزی (ALO). همچنیناوتروفیکاسیون آب شیرین (FE) در DD و TE (سناریوی تولید برنج نشایی با سوخت برق برای آبیاری) بالاترین میزان بود. TE و TD (سناریوی تولید برنج نشایی با سوخت فسیلی برای آبیاری) بالاترین اوتروفیکاسیون شدن دریایی (ME) را داشتند. تخلیه آب (WD) در سناریوی TE بیشترین میزان را داشت. تخلیه سوخت فسیلی (FD)، سمیت زیست محیطی زمینی (TEc)، سمیت زیست محیطی آب شیرین (FEc) و پتانسیل تخلیه ازن (OD) در سناریوی TD بالاترین میزان بود. بیشترین میزان سرب، کادمیوم، جیوه و روی در هوا و نیکل در آب در سناریوی DD به دست امد. همچنین میزان عنصر روی در آب در سناریوی TD بیشترین مقدار را داشت. بیشترین مقدار عناصر مس، کادمیوم، جیوه و سرب در آب در سناریوهای TD و TE مشاهده شد. نتیجهگیری کلی:در نهایت نتایج نشان داد که سناریوی DS (سناریوی تولید کشت مستقیم برنج با آبیاری بارانی) در هر چهار سناریو تولید برنج کمترین طبقهبندی محیطی ذکر شده را داشت. بنابراین تولید برنج در استان گلستان با استفاده از سناریوی DS تولید پاک تری خواهد داشت.
Khaliliaqdam N, Zarei M. Life Cycle Assessment of Major Rice Production Systems in Golestan Province, North of Iran. 3 2025; 10 (18) :1-16 URL: http://arpe.gonbad.ac.ir/article-1-460-fa.html
خلیلیاقدم نبی، زارعی مهدی. ارزیابی چرخه حیات سیستمهای اصلی تولید برنج در استان گلستان، شمال ایران. 1. 1404; 10 (18) :1-16
