مقدمه:لوبیا چیتی در برابر علفهای هرز ضعیف و حساس میباشد و حضور علفهای هرز عملکرد آن را به شدت کاهش میدهند، بنابراین کنترل علفهای هرز یکی از مسائل مهم در کاشت این محصول به شمار میرود.علفهای هرز بر سر رطوبت، عناصر غذایی، نور و فضا به رقابت با گیاه زراعی میپردازند و از موانع تولید در نظامهای زراعی بشمار میروند. بنابراین این آزمایش با هدف بدست آوردن بهترین تاریخ کاشت و بهترین روش مدیریتی جهت افزایش عملکرد لوبیا چیتی انجام شد. مواد و روشها: این آزمایش بهصورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه دانشکده کشاورزی دانشگاه گنبدکاوس در بهار سال زراعی 98-1397 اجرا شد. عامل اول شامل سه تاریخ کاشت 5/1/98، 17/1/98 و 29/1/98 و عامل دوم مدیریت علفهرز در چهار سطح شامل ترفلان به صورت پیشکاشت به میزان 5/2 لیتر در هکتار، ترفلان+یکبار وجین، دوبار وجین، نازکبرگکش هالوکسیفوپآرمتیل به میزان یک لیتر در هکتار+پهنبرگکش بنتازون به میزان 5/2 لیتر در هکتار بودند. همچنین در این تحقیق کرتهای بدون علف هرز و به همراه علفهرز به عنوان شاهد در نظر گرفته شدند. در انتهای فصل رشد، با حذف اثرات حاشیهای، 10 بوته لوبیا چیتی از هر کرت انتخاب و صفات تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن 100 دانه و وزن خشک بوته، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت، وزن دانه در مترمربع و عملکرد نهایی اندازهگیری گردید.قبل از تجزیه آماری، دادههای غیرنرمال در نرم افزار Minitab نرمال شدند و سپس توسط نرمافزار SAS مورد تجزیه آماری قرار گرفتند. مقایسه میانگین دادها توسط آزمون LSD انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که تعداد غلاف در بوته در تاریخ کاشت اول (44/5) بود که با تاریخ کاشت دوم (60/4) تفات معنیداری داشت. همچنین بیشترین تعداد دانه در غلاف، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، وزن دانه ودر نهایت عملکرد نهایی در تاریخ کاشت اول از تیمار دوبار وجین و ترفلان بدست آمد و کمترین آنها از تیمار بدون وجین بدست آمد. اما در تاریخ کاشت دوم بیشترین نتایج صفات ذکر شده از تیمار وجین کامل و ترفلان حاصل شد وکمترین آن از تیمار بدون وجین بدست آمد. نتیجهگیری کلی: نتایج پژوهش حاضر نشان داد زمانیکه میانگین دمای هوا در دوره گلدهی لوبیا به 7/27 درجه سانتیگراد رسید؛ سبب اختلال در فرایند تلقیح و عدم تولید بذر و عملکرد اقتصادی در لوبیا چیتی شد، بنابراین توصیه میشود که تاریخ کاشت لوبیا چیتی در منطقه گنبد کاووس تقریبا از اواسط فروردین و البته در آزمایش حاضر از زمان تاریخ کاشت دوم (17/01/1398) دیرتر انجام نشود. بیشترین عملکرد لوبیا چیتی از تاریخ کاشت اول و روش مدیریتی دوبار وجین و ترفلان بدست آمد. نتایج این آزمایش که در فلور طبیعی علفهای هرز انجام شد، نشان داد که در کنترل موفق علفهای هرز، دانستن تاریخچه و نوع علفهای هرز مزرعه اهمیت دارد و در مدیریت علفهای هرز لوبیا چیتی مدیریت مکانیکی بهتر از مدیریت شیمیایی عمل میکند همچنین استفاده از علفکشها زمانی موثر خواهد بود که علفهای هرز موجود در مزرعه با دامنه کنترل محدود علفکشهای آن مطابقت داشته باشند.
Khadivar J, Avarseji Z, Alamdari E G, Naeemi M. Effect of planting dates and different weed management on yield and morphological traits of pinto bean (Phaseolus vulgaris). 3 2025; 9 (17) :138-150 URL: http://arpe.gonbad.ac.ir/article-1-457-fa.html
خدیور جمشید، اورسجی زیبا، غلامعلیپور علمداری ابراهیم، نعیمی معصومه. تأثیر تاریخ کاشت و روشهای مختلف مدیریت علفهایهرز بر عملکرد و صفات مورفولوژیک لوبیا چیتی. 1. 1403; 9 (17) :138-150
