fa اثر کاربرد قارچ میکوریزا بر محتوای فسفر اندام‌های هوایی شبدر برسیم (Trifolium alexandrinum L.) و تنفس میکروبی خاک‌ پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">به منظور بررسی تأثیر تلقیح گیاه شبدر با قارچ میکوریزا در سه نوع خاک‌ مختلف، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1392 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه گنبد کاووس اجرا گردید. عامل اول، قارچ میکوریزا در سه سطح شامل عدم تلقیح خاک با میکوریزا، تلقیح خاک با <em><span dir="LTR">Glomus mossea</span></em> و تلقیح خاک با <em><span dir="LTR">Glomus intraradices</span></em> و عامل دوم، انواع مختلف خاک در سه سطح شامل زراعی، شور و جنگلی بود. صفات اندازه‌گیری‌ شده شامل وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن تر و خشک ریشه، حجم ریشه، میزان فسفر اندام هوایی گیاه شبدر برسیم و تنفس میکروبی خاک بود. نتایج تجزیه واریانس داده‌ها در سطوح مختلف میکوریزا نشان داد که تمام صفات اندازه‌گیری‌شده به جز تنفس میکروبی خاک اختلاف معنی‌داری با یکدیگر داشتند (<span dir="LTR">P&le;0/05</span>). در سطوح مختلف خاک تمام صفات اندازه‌گیری‌شده به جز صفت حجم ریشه اختلاف معنی‌داری با یکدیگر داشتند (<span dir="LTR">P&le;0/01</span>). در بررسی مقایسه میانگین اثرات ساده در سطوح مختلف خاک، صفت تنفس میکروبی در خاک جنگل و بقیه صفات در خاک زراعی بیشترین میانگین را به خود اختصاص دادند ولی همه صفات در خاک شور کمترین مقدار را داشتند. در سطوح مختلف میکوریزا، سویه‌های میکوریزایی <em><span dir="LTR">G. mossea</span></em> و <em><span dir="LTR">G. intraradices</span></em> تأثیر مثبت و معنی‌داری نسبت به شاهد بر تمامی صفات به جز صفت تنفس میکروبی داشتند. بنابراین قارچ‌های میکوریزا تأثیر مثبت و مفیدی در جذب آسان‌تر مواد غذایی از جمله فسفر داشته و از طرفی باعث افزایش رشد ریشه و اندام هوایی گیاه شبدر برسیم در خاک‌های مختلف ‌شد.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify;">In order to study the effects of mycorrhizal fungi inoculated of three different soil types, an experiment was conducted based in a complete randomized design with four replications in a factorial arrangement at greenhouse of the Gonbad Kavous University in 2013. Treatments were included soil inoculation (with Glomus mossea, G. intraradices and non-inoculated soil), and different soil types (normal soil, saline soil and forest soil). Measured parameters were wet and dry weight of shoot, wet and dry weight of root, root volume, phospherous concentration of shoot and microbial respiration of soil. Results of variance analysis showed that all traits measured at different levels of mycorrhiza except for soil microbial respiration had significant difference (P&le;0.05). All traits measured in different soil levels except the root volume were significantly different (P&le;0.01). The comparison of simple effects at different levels of soil microbial respiration characteristics of forest soil and other characteristics in normal soil showed highest average, but all characteristics in saline soil had the lowest average. At different levels of mycorrhiza, mycorrhizal strains G. mossea and G. intraradices had positive and significant effect relative to control on all traits except for microbial respiration, respectively. So, mycorrhizal fungi had positive effect on nutrient absorption and increased root and shoot growth of clover in different soils.</p> تلقیح خاک, خاک شور, میکوریزا , حجم ریشه Mycorrhiza, Saline soil, Soil inoculation, Root volume 51 64 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-132-1&slc_lang=fa&sid=1 smaeeil arazi اسماعیل ارازی arazi_2020@yahoo.com 1003194753284600857 1003194753284600857 Yes abdollatif gholizadeh عبداللطیف قلی‌زاده latif_gholizadeh@yahoo.com 1003194753284600858 1003194753284600858 No abbas biabani عباس بیابانی abbas@yahoo.com 1003194753284600859 1003194753284600859 No mahmood ghollarata محمود قول لرعطا najhdaqh2000@yahoo.com 1003194753284600860 1003194753284600860 No