fa مطالعه همبستگی و تجزیه علیت صفات زراعی در تناوب گندم-گندم و چغندرقند-گندم كاربردي Applicable <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>تناوب زراعی بر میزان جذب نیتروژن توسط گیاهان، کارایی مصرف کودهای نیتروژنه و مقدار بذر </strong><strong>تأثیر</strong><strong>گذار است، بنابراین انتخاب یک نظام تناوبی با کارایی بالای نیتروژن در کاهش مصرف انرژی و افزایش سطح پایداری بوم نظام&shy;های زراعی موثر می‌باشد. به‌منظور تعیین همبستگی برخی صفات، اجزای عملکرد و نیز روابط علت و معلولی بین آن‌ها در تناوب گندم-گندم و چغندرقند-گندم آزمایش به‌صورت فاکتوریل مرکب در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط اقلیم</strong> <strong>مساعد و نسبتاً مرطوب گلستان (شهرستان گنبد کاووس) طی سال 92-91 اجرا شد. تیمارها شامل تراکم در ۳ سطح (۳۰۰، ۳۵۰ و ۴۰۰ بذر در مترمربع) و کود نیتروژن در ۴ سطح (صفر، ۵۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) بود. نتایج نشان داد که، بیشترین عملکرد دانه در تراکم 350 بذر در مترمربع و مقدار 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به‌دست آمد. اثرات متقابل نیتروژن &times; تراکم بر روی صفت عملکرد بیولوژیکی معنی&shy;دار بود. در تناوب گندم-گندم و چغندرقند-گندم همبستگی عملکرد دانه با عملکرد بیولوژیکی مثبت و معنی‌دار بود.</strong><strong>به‌طور کلی و با توجه به همبستگی&shy;های محاسبه شده در این تناوب، برای بدست آوردن حداکثر عملکرد دانه می‌توان به افزایش صفتی نظیر عملکرد بیولوژیکی متکی بود. در تناوب چغندرقند-گندم، تعداد دانه در سنبله به‌دلیل اثر مستقیم مثبت و اثر غیر مستقیم تعداد سنبله در مترمربع از طریق صفت تعداد دانه در سنبله می&shy;تواند به‌عنوان مهم&shy;ترین صفات جهت افزایش عملکرد دانه مورد توجه قرار گیرند.</strong></p> <div align="left" style="direction: ltr"> <p style="text-align: justify;">Crop rotation is effective on nitrogen uptake by plants, the efficiency use of nitrogen fertilizer and seed amount. Thus, the selection of a rotation system with high efficiency of nitrogen at reduces energy consumption and increase the level of ecological sustainability of cropping systems is effective. In order to determine correlations between some traits and yield components as well as causal relationships between them in wheat-wheat and sugar beet-wheat rotation, an experiment was conducted in factorial based on randomized complete design with three replications in the favorable and relatively humid climate of Golestan (Gonbad Kavous) during 2012-2013. The treatments were included: density at three levels (300, 350, 400 seeds m^-2) and nitrogen at four levels (0, 50, 100, 150 kg ha^-1). Results showed that the highest seed yield was observed in the density of 350 seeds per square meter and 100 N kg ha^-1. The interaction between nitrogen and density on biological yield was significant. In rotation of wheat-wheat and sugar beet-wheat, seed yield and biological yield correlated significantly and positively. In general and with respect to the correlations calculated at this rotation, one can rely on a trait such as biological function to obtain maximum yield. In sugar beet-wheat rotation, the number of seeds per spike due to effect of positive direct and the indirect effect of the number of spikes per square meter, and seed number per spike can be considered as the most important trait for increasing yield.</p> </div> عملکرد بیولوژیکی, تراکم, عملکرد دانه, نظام تناوبی Density, Biological yield, Periodic system, Nitrogen 145 156 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-123-1&slc_lang=fa&sid=1 vesal ahmadkhansari وصال احمدخوانساری vesalkhansari@gmail.com 10031947532846001150 10031947532846001150 No hosein sabori حسین صبوری saboriho@yahoo.com 10031947532846001151 10031947532846001151 No abas biyabani عباس بیابانی abs346@yahoo.com 10031947532846001152 10031947532846001152 Yes abdollatif gholizade عبداللطیف قلی زاده latif_gholizadeh@yahoo.com 10031947532846001153 10031947532846001153 No gosein ali falahi حسین علی فلاحی hafallahi@gmail.com 10031947532846001154 10031947532846001154 No Mehdi Zarei مهدی زارعی 10031947532846001155 10031947532846001155 No