2

fa تأثیر تاریخ کاشت و روش‌های مختلف مدیریت علف‎های‌هرز بر عملکرد و صفات مورفولوژیک لوبیا چیتی Effect of planting dates and different weed management on yield and morphological traits of pinto bean (Phaseolus vulgaris) اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: لوبیا چیتی در برابر علف‌های هرز‌ ضعیف و حساس می‌باشد و حضور علف‌های هرز‌ عملکرد آن را به شدت کاهش می‌دهند، بنابراین کنترل علف‌های هرز‌ یکی از مسائل مهم در کاشت این محصول به شمار می‌رود. علف‌های هرز‌ بر سر رطوبت، عناصر غذایی، نور و فضا به رقابت با گیاه زراعی می&lrm;پردازند و از موانع تولید در نظام‌های زراعی ‌بشمار می‌روند. بنابراین این آزمایش با هدف بدست آوردن بهترین تاریخ کاشت و بهترین روش مدیریتی جهت افزایش عملکرد لوبیا چیتی انجام شد. مواد و روش‌ها: این آزمایش به&rlm;صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک&rlm;های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه دانشکده کشاورزی دانشگاه گنبدکاوس در بهار سال زراعی 98-1397 اجرا شد. عامل اول شامل سه تاریخ کاشت 5/1/98، 17/1/98 و 29/1/98 و عامل دوم مدیریت علف‌هرز در چهار سطح شامل ترفلان به صورت پیش&lrm;کاشت به میزان 5/2 لیتر در هکتار، ترفلان+یک‌بار وجین، دوبار وجین، نازک&lrm;برگ&lrm;کش هالوکسی‌فوپ‌آرمتیل به میزان یک لیتر در هکتار+پهن&lrm;برگ&lrm;کش بنتازون به میزان 5/2 لیتر در هکتار بودند. همچنین در این تحقیق کرت&rlm;های بدون علف هرز و به همراه علف&rlm;هرز به عنوان شاهد در نظر گرفته شدند. در انتهای فصل رشد، با حذف اثرات حاشیه‌ای، 10 بوته لوبیا چیتی از هر کرت انتخاب و صفات تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن 100 دانه و وزن خشک بوته، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت، وزن دانه در مترمربع و عملکرد نهایی اندازه‌گیری گردید. قبل از تجزیه آماری، داده‌های غیرنرمال در نرم افزار Minitab نرمال شدند و سپس توسط نرم‌افزار  SAS مورد تجزیه آماری قرار گرفتند. مقایسه میانگین دادها توسط آزمون LSD انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که تعداد غلاف در بوته در تاریخ کاشت اول (44/5) بود که با تاریخ کاشت دوم (60/4) تفات معنی‌‌داری داشت. همچنین بیشترین تعداد دانه در غلاف، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، وزن دانه ودر نهایت عملکرد نهایی در تاریخ کاشت اول از تیمار دوبار وجین و ترفلان بدست آمد و کمترین آنها از تیمار بدون وجین بدست آمد. اما در تاریخ کاشت دوم بیشترین نتایج صفات ذکر شده از تیمار وجین کامل و ترفلان حاصل شد وکمترین آن از تیمار بدون وجین بدست آمد. نتیجه‌گیری کلی: نتایج پژوهش حاضر نشان داد زمانی&rlm;که میانگین دمای هوا در دوره گل‌دهی لوبیا به 7/27 درجه سانتی&rlm;گراد رسید؛ سبب اختلال در فرایند تلقیح و عدم تولید بذر و عملکرد اقتصادی در لوبیا چیتی شد، بنابراین توصیه می&lrm;شود که تاریخ کاشت لوبیا چیتی در منطقه گنبد کاووس تقریبا از اواسط فروردین و البته در آزمایش حاضر از زمان تاریخ کاشت دوم (17/01/1398) دیرتر انجام نشود. بیشترین عملکرد لوبیا چیتی از تاریخ کاشت اول و روش مدیریتی دوبار وجین و ترفلان بدست آمد. نتایج این آزمایش که در فلور طبیعی علف‌های هرز انجام شد، نشان داد که در کنترل موفق علف‌های هرز، دانستن تاریخچه و نوع علف‌های هرز مزرعه اهمیت دارد و در مدیریت علف‌های هرز لوبیا چیتی مدیریت مکانیکی بهتر از مدیریت شیمیایی عمل می&rlm;کند همچنین استفاده از علف‌کش‌ها زمانی موثر خواهد بود که علف‌های هرز موجود در مزرعه با دامنه کنترل محدود علف‌کش‌های آن مطابقت داشته باشند.  </div> <div style="text-align: justify;">Introduction: Pinto beans are weak and sensitive to weeds and the presence of weeds drastically reduces its yield, so weed control is one of the most important issues in planting this crop. Weeds compete with crops for moisture, nutrients, light, and space, and are considered barriers to production in cropping systems. Therefore, this experiment was performed to obtain the best planting date and the best management method to increase the yield of the pinto beans. Materials and methods: This factorial experiment was performed based on a randomized complete block design with three replications in the field of Gonbad Kavous University Faculty of Agriculture in the spring of 2018-19. The first factor included three planting dates: 03/25/2019, 04/06/2019, and 04/06/2019. The second factor: weed management in four levels, consisted of treflan as pre-planting at the rate of 2.5 liters per hectare, treflan + once weeding, double weeding, haloxyphoparamethyl at the rate of one liter per hectare + bentazon at the rate of 2.5 liters per hectare. Also in this study, weed-free and weed-infested plots were considered as controls. At the end of the growing season, by removing marginal effects, 10 pinto beans were selected from each plot and the number of pods per plant, number of seeds per pod, 100 seeds weight and dry weight per plant, biological yield, and harvest index, seed weight per square meter and final yield were measured. Prior to statistical analysis, the data were normalized in Minitab software. Then, the data was statistically analyzed by SAS software. Mean data were compared by LSD test. Results: The results showed that the number of pods per plant on the first planting date was 5.44 which was significantly different from the second planting date (4.60). Also, the highest number of seeds per pod, biological yield, harvest index, seed weight, and final yield on the first planting date were obtained from double weeding and treflan treatment while the lowest were obtained from without weeding. However, on the second planting date, the highest results of the mentioned traits were obtained from the weeding and treflan treatment, whereas the lowest results were obtained from the non-weeding treatment. Conclusion: The results of the present study showed that when the average air temperature during the bean flowering period reached 27.7 ° C it disrupted the inoculation process and led to the lack of seed production and economic yield in pinto beans, so it is recommended that not to delay planting date of the pinto beans in Gonbad Kavous area from mid-April and of course in the present experiment from the date of the second planting (04/06/2019). The highest yield of pinto beans was obtained from the date of first planting and the management method of double weeding and treflan. The results of this experiment, which was performed on the natural flora of weeds, showed that in successful weed control, it was important to know the history and type of weeds in the field. Herbicides will be effective if the weeds in the field match the limited control range of the herbicides.</div> علف‌کش, صفات مورفولوژیک, عملکرد, طول ریشه Herbicide, Morphologic traits, Yield, Root length 138 150 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-130&slc_lang=fa&sid=1 Jamshid Khadivar جمشید خدیور 10031947532846003116 10031947532846003116 No Ziba Avarseji زیبا اورسجی 10031947532846003117 10031947532846003117 Yes Ebrahim Gholamalipuor Alamdari ابراهیم غلامعلی‌پور علمداری 10031947532846003118 10031947532846003118 No Masoumeh Naeemi معصومه نعیمی 10031947532846003119 10031947532846003119 No