2

fa ارزیابی انتشار گازهای گلخانه‌ای در تولید سیب‌زمینی و گندم در شهرستان گرگان Assessment of greenhouse gas emissions in potato and wheat production in Gorgan city اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: تغییرات آب و هوایی اصلی‌ترین نگرانی زیست‌محیطی است که به طور جدی رفاه بشر و سایر موجودات زنده را روی سیاره زمین تهدید می‌کند. کشاورزی یکی از عوامل اصلی انتشار گازهای گلخانه‌ای (GHG) به ویژه انتشار ترکیباتی غیر از دی‌اکسیدکربن (CO2) مانند متان (CH4) و اکسید نیتروژن (N2O) است. انتشار گازهای گلخانه‌ای با توسعه اقتصادی، رشد جمعیت، افزایش انرژی و استفاده از کودها و سموم شیمیایی که برای حفظ و افزایش عملکرد دانه ایجاد می‌شوند، تشدید می‌شود. علاوه بر این، بخش قابل توجهی از کودهای حاوی نیتروژن  که هر سال استفاده می‌شود به عنوان نیتروژن فعال در محیط منتشر می‌شود که باعث ایجاد موجی از مشکلات زیست محیطی از جمله آلودگی هوا، اوتروفیکاسیون و تخریب لایه اوزن جو می‌شود. در سطح جهانی، بخش کشاورزی حدود 10 تا 12 درصد از کل انتشار گازهای گلخانه‌ای را از طریق اقدامات انسانی ایجاد می‌کند. انتظار میرود مجموع انتشار گازهای گلخانهای بین سالهای 2000 تا 2030 حدود 50 درصد افزایش یابد و تأثیرات بیشتری بر آب و هوا و اقلیم داشته باشد. مواد و روش‌ها: به همین منظور میزان مصرف سوخت، انرژی و انتشار گازهای گلخانه‌ای در تولید گندم و سیب‌زمینی در شهرستان گرگان مورد بررسی قرار گرفت. این تحقیق در 25 مزرعه از مزارع تولید گندم و سیب زمینی در سال زراعی 1398-1397 صورت گرفت. در مرحله اول پس از انتخاب مزارع مورد نظر، یکایک عملیات زراعی ثبت شد. همچنین میزان مصرف نهاده ها نیز در هر مزرعه یادداشت برداری شد. در نهایت میزان عملکرد در مزارع مورد بررسی ثبت گردید. در مرحله دوم بر اساس مقدار مصرف سوخت و نهاده های مصرفی در هر نوع از عملیات زراعی انجام شده و با در نظر گرفتن ضرایب مربوط به آن تولید گازهای گلخانه‌ای در هر هکتار آنالیز شد. نتایج: بر اساس نتایج برای تولید هر هکتار گندم و سیب‌زمینی به ترتیب 1459 و 2034 کیلوگرم معادل دی‌اکسیدکربن منتشر شد. به طور متوسط در هر هکتار تولید گندم و سیب‌زمینی به ترتیب به ازای هر مگاژول انرژی مصرفی 79 و 49 گرم گازهای گلخانه‌ای انتشار یافت که این میزان برای انرژی خروجی به ترتیب معادل 27 و 18 گرم تخمین زده شد. نتیجه‌گیری کلی: در نهایت با توجه به نتایج به دست آمده می‌توان گفت که مصرف کودهای شیمیایی به ویژه کودهای نیتروژنی و همچنین مصرف سوخت‌های فسیلی بخش مهمی از انتشار گازهای گلخانه ای را به خود اختصاص دادند که با بهینه سازی مصرف آنها میتوان گام مهمی در کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای برای تولید محصولات گندم و سیب‌زمینی برداشت.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction: Climate change is a major environmental concern thatseriously threatens the well-being of humans and other living organisms on planet Earth. Agriculture is a major contributor to greenhouse gas (GHG) emissions, especially non-carbon dioxide (CO2) compounds such as methane (CH4) and nitrous oxide (N2O).Greenhouse gas emissions are exacerbated by economic development, population growth, increased energy consumption, and the use of chemical fertilizers and pesticides to maintain and increase grain yields. Furthermore, a significant portion of nitrogen-containing fertilizers used each year are released into the environment as active nitrogen, causing a wave of environmental problems including air pollution, eutrophication, and ozone depletion. Globally, the agricultural sector accounts for about 10–12% of total greenhouse gas emissions from human activities. Total greenhouse gas emissions are expected to increase by about 50% between 2000 and 2030, with further impacts on weather and climate. Materials and methods: For this purpose, the amount of fuel, energy and greenhouse gas emissions in wheat and potato production in Gorgan County were investigated. This research was conducted in 25 wheat and potato production farms in the 2018-2019 crop year. In the first stage, after selecting the desired farms, each agricultural operation was recorded. Also, the amount of input consumption was noted in each farm. Finally, the yield in the studied farms was recorded. In the second stage, based on the amount of fuel consumption and inputs consumed in each type of agricultural operation, greenhouse gas emissions per hectare were analyzed by considering the coefficients related to it. Results: According to the results, 1459 and 2034 kg of carbon dioxide equivalent were emitted for each hectare of wheat and potato production, respectively. On average, 79 and 49 grams of greenhouse gases were emitted per megajoule of energy consumed per hectare of wheat and potato production, respectively, which was estimated to be 27 and 18 grams for the output energy, respectively. Conclusion: Finally, according to the results obtained, it can be said that the use of chemical fertilizers, especially nitrogen fertilizers, as well as the use of fossil fuels, accounted for an important part of greenhouse gas emissions, and by optimizing their use, an important step can be taken in reducing greenhouse gas emissions for wheat and potato production. </div> انتشار گازهای گلخانه‌ای, سوخت فسیلی, الکتریسیته, کودهای شیمیایی Greenhouse gas emissions, Fossil fuel, Electricity, Chemical fertilizers 53 61 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-123&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Habibi حسن حبیبی 10031947532846003090 10031947532846003090 No Mohammad Malekan محمد ملکان 10031947532846003091 10031947532846003091 No Masoud Taji مسعود تاجی 10031947532846003092 10031947532846003092 Yes Seyyed Qasem Hosseini Haidar Abadi سید قاسم حسینی حیدرآبادی 10031947532846003093 10031947532846003093 No