fa بررسی اثرات آبیاری تکمیلی و آرایش کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد نخود سبز در منطقه گنبد اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span b="" lang="FA" nazanin="">مقدمه:</span></b><span b="" lang="FA" nazanin=""> نخود سبز</span> <span b="" lang="FA" nazanin="">(</span><i><span dir="LTR">Pisum sativum</span></i><span dir="LTR">&nbsp;(</span><span b="" lang="FA" nazanin="">لگوم یکساله فصل خنک، غنی از اسیدهای آمینه ضروری لیسین و تریپتوفان بوده و از نظر تناوب زراعی و نیز افزایش تنوع زیستی حائز اهمیت است. این گیاه با توانایی تثبیت نیتروژن، استفاده از بارندگی&shy;های پائیزه و شکستن چرخه بیماری&shy;ها و آفات اهمیت ویژه&shy;ای دارد. </span>&nbsp;<span b="" lang="FA" nazanin="">این آزمایش به‌منظور تعیین زمان آبیاری و آرایش کاشت مناسب نخود سبز اجرا گردید.</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span b="" lang="FA" nazanin="">مواد و روش‌ها:</span></b><span b="" lang="FA" nazanin=""> به منظور بررسی اثرات آبیاری تکمیلی و آرایش کاشت بر عملکرد غلاف و اجزای عملکرد در نخود سبز رقم گرین‌ارو آزمایشی به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گنبد واقع در استان گلستان طی دو سال (1398-1397) اجرا شد. کرت اصلی شامل چهار تیمار آبیاری: یک نوبت آبیاری در مرحله شروع گلدهی، یک نوبت آبیاری در مرحله شروع غلاف‌دهی، دو نوبت آبیاری در مراحل شروع گلدهی و شروع غلاف‌دهی و بدون آبیاری و کرت فرعی ترکیبی از دو عامل فاصله ردیف کاشت (17 و 34 سانتی متر) و فاصله روی ردیف (6، 8، 10 و 12 سانتی&shy;متر) بود. صفات مورد بررسی تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، عملکرد غلاف و تعداد شاخه فرعی بود.</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span b="" lang="FA" nazanin="">نتایج:</span></b><span b="" lang="FA" nazanin=""> نتایج تجزیه مرکب در این آزمایش نشان داد اثر سال، فاصله ردیف و روی ردیف و اثر متقابل سال و آبیاری بر تعداد غلاف در بوته معنی‌دار بود. تعداد دانه در غلاف به‌طور معنی‌داری تحت تاثیر فاصله روی ردیف قرار گرفت. وزن صد دانه به‌طور معنی‌داری تحت تاثیر فاصله ردیف و روی ردیف قرار گرفت. عملکرد غلاف به‌طور معنی‌داری تحت تاثیر آبیاری، فاصله ردیف و روی ردیف قرار گرفت. یک نوبت آبیاری در مرحله شروع غلاف‌دهی و یا دو نوبت آبیاری (مرحله شروع گلدهی + شروع غلاف‌دهی) موجب افزایش عملکرد غلاف نخود سبز در حدود 1800 کیلوگرم در هکتارگردید. افزایش فاصله ردیف کاشت از 17 به 34 سانتی‌متر موجب افزایش تعداد غلاف در بوته و عملکرد غلاف گردید. حداکثر عملکرد غلاف (16349 کیلوگرم در هکتار) در فاصله روی ردیف 10 سانتی&shy;متر حاصل شد. کاهش بیشتر فاصله ردیف نتوانست کاهش تعداد غلاف در بوته را جبران کند. </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span b="" lang="FA" nazanin="">نتیجه‌گیری کلی</span></b><span b="" lang="FA" nazanin="">: با توجه به نتایج می&shy;توان فاصله ردیف 34 سانتی&shy;متر و روی ردیف 10 سانتی&shy;متر و یک نوبت آبیاری در مرحله شروع غلاف‌دهی را برای نخود سبز در منطقه گنبد توصیه نمود. </span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:14px;"><strong><span style="color:#0e101a">Introduction:</span></strong>&nbsp;Field pea (<em><span style="color:#0e101a">Pisum sativum</span></em>&nbsp;L.) is an annual cool-season legume rich in essential amino acids lysine and tryptophan, and it holds great importance in crop rotation and enhancing biodiversity. This plant is particularly important because of its ability to fix nitrogen, utilize autumn rains, and break the cycle of diseases and pests. This experiment was carried out to determine the optimal irrigation timing and planting arrangement of field peas.<br> <strong><span style="color:#0e101a">Materials and methods:</span></strong>&nbsp;To investigate the effects of supplementary irrigation and planting arrangement on pod yield and yield components of field pea (<em><span style="color:#0e101a">Pisum sativum</span></em>&nbsp;L.) cv. Green Arrow, an experiment was conducted in a split factorial arranged in an RCBD with three replications at the Agricultural Research Station of Gonbad, Iran for two years (2019-2020). The main plots consisted of four irrigation treatments: once at the beginning of flowering, once at the beginning of pod, both at the beginning of flowering and pod formation and rainfed (RF) condition. The subplot was a combination of two factors: row spacing (17 and 34 cm) and within-row distance (6, 8, 10, and 12 cm). The investigated traits were the number of pods per plant, seeds per pod, 100-seed weight, the pod yield, and the number of branches.&nbsp;<br> <strong><span style="color:#0e101a">Results:</span></strong><span style="color:#0e101a"> The combined </span>analysis of variance revealed significant effects of year<span style="color:#0e101a">, row spacing, within-row distance, and the year-by-irrigation interaction on the number of pods per plant. The number of seeds per pod was significantly affected by within-row distance. The row spacing and within-row distance significantly influenced the 100-seed weight. The pod yield was significantly affected by irrigation, row spacing, and within-row distance. One irrigation at <a name="_Hlk159153912">the beginning pod </a>or two irrigations (beginning flowering + beginning pod) increased the field pea pod yield by about 1800 kg. Increasing the row spacing from 17 to 34 cm increased the number of pods per plant and pod yield. The highest pod yield (16349 kg/ha) was achieved with a within-row distance of 10 cm. A further reduction in row spacing could not compensate for the reduction in the number of pods per plant.</span><br> <strong><span style="color:#0e101a">Conclusion:</span></strong><span style="color:#0e101a"> Based on the results, we&nbsp;recommend a row spacing of 34 cm&nbsp;and a&nbsp;within-row distance of 10 cm for field peas in the Gonbad region. Additionally, one irrigation at the beginning of pod formation is advisable.</span></span></span></span><br> &nbsp;</div> آبیاری, آرایش کاشت, فاصله ردیف, غلاف در بوته, غلاف‌دهی Irrigation, Planting arrangement, Row spacing, Pod per plant, Pod formation 101 111 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-114&slc_lang=fa&sid=1 Faramarz Sayyedi فرامرز سیدی 10031947532846003067 10031947532846003067 Yes Yunes Mohammad Nezhad یونس محمدنژاد 10031947532846003068 10031947532846003068 No