2

fa بررسی خصوصیات فیزیولوژیکی مؤثر بر تیپ ایده‌آل برنج (Oryza sativa) در شرایط مطلوب (غرقاب) Investigating the physiological characteristics affecting the ideal type of rice (Oryza sativa) in favorable conditions flooded اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: کارشناسان اصلاح نباتات برای انتخاب اهداف اصلاحی خود از بین صفات فیزیولوژیکی مختلف، در جست‌و‌جوی صفات بارز موثر بر عملکرد هستند این موضوع منجر به پیدایش مفهومی به نام تیپ ایده‌آل شده است. دستیابی به نوع ایده‌آل گیاهان زراعی مستلزم استفاده از روش های آماری مناسب است. هدف این تحقیق معرفی روش استفاده از مدل سازی رگرسیونی برای تعیین تیپ ایده‌آل گیاهان زراعی بر روی گیاه برنج می باشد. در برنامه های اصلاحی، برآورد میزان عملکرد بسیار مهم است و این موضوع بر اساس تغییر در صفات مؤثر گیاه که با استفاده از مدل‌سازی رگرسیونی قابل شناسایی است. در اصلاح نباتات همبستگی بین صفات از اهمیت ویژه ای برخوردار است، زیرا میزان و نوع رابطه بین دو یا چند صفت را تعیین می کند. همبستگی بین صفات مختلف می‌تواند به محققین در انتخاب صفاتی که مستقیم و غیر مستقیم بر عملکرد موثرند کمک کند. مواد و روش‌ها: برای این منظور، مطالعه‌ای بر روی 124 لاین نسل نهم دو رقم برنج اهلومی طارم و درفک در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در دو فصل زراعی در دانشگاه گنبدکاووس انجام شد. آبیاری تا مرحله حداکثر پنجه زنی در شرایط بدون تنش (غرقابی) انجام شد. از این مرحله تا پایان دوره رشد آبیاری به طور کامل قطع شد. از بین صفات اندازه گیری شده با استفاده از رگرسیون گام به گام، چهار صفت وزن بوته، وزن خوشه، وزن 100 دانه و شاخص برداشت شناسایی شدند که بیشترین نقش را در افزایش عملکرد داشتند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SAS صورت گرفت. نتایج: همبستگی بین صفات انتخاب شده و میزان افزایش عملکرد مورد ارزیابی قرار گرفت و میزان افزایش عملکرد (درصد) ناشی از آن صفت نسبت به افزایش کل عملکرد محاسبه شد. با توجه به همبستگی منفی بین شاخص برداشت و وزن بوته، سه فرضیه مورد بررسی قرار گرفت. در صورتی که همبستگی بین شاخص برداشت و وزن بوته شکستنی نباشد، تغییرات عملکرد ایدئوتیپ 1125.5 کیلوگرم در هکتار افزایش می‌یابد. اگر با افزایش وزن بوته، شاخص برداشت در حد متوسط بماند، 78/850 کیلوگرم در هکتار افزایش می یابد و اگر همبستگی بین وزن بوته و شاخص برداشت شکستنی باشد، 5/148 کیلوگرم در هکتار افزایش می یابد. روش مورد استفاده در این تحقیق با توجه به محسوس بودن تفاوت های ژنتیکی لاین ها می تواند راهی برای حرکت اصلاح کنندگان به سوی افزایش عملکرد در ارقام برنج باشد. نتیجه‌گیری کلی: هدف این مقاله معرفی روش استفاده از مدل‌سازی رگرسیونی در تعیین تیپ ایده‌آل گیاه زراعی برنج است و با توجه به همبستگی منفی بین دو صفت  شاخص برداشت و وزن بوته سه فرضیه مطرح شد. نتایج نشان داد اگر در ارتباط صفات انتخاب شده تغییر ایجاد شود باعث افزایش عملکرد خواهد شد.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction: In order to select their breeding goals among different physiological traits, plant breeders need to categorize the limitations as well as the capabilities of plants. This issue has led to the emergence of a concept called ideal type. Achieving the ideal type of agricultural plants requires the use of appropriate statistical methods. The aim of this study is to introduce the method of using regression modeling to determine the ideal type of crop plants on the rice plant. In breeding programs, it is very important to estimate the amount of yield based on the change in effective plant traits, which can be identified using regression modeling. In plant breeding, correlation between traits is of special importance, because it determines the amount and type of relationship between two or more traits. In plant breeding, correlation between traits is of particular importance, because it determines the degree and type of relationship between two or more traits. Correlation between different traits can help researchers in indirect selection using traits that are easier to measure in order to achieve self-sufficiency. Materials and methods: For this purpose, a study on 124 lines of the ninth generation of two varieties of rice (Ahlomi Tarom and Dorfak) was conducted at Gonbad Kavous University, Iran, using a randomized complete block design with three replications in two growing seasons of 2015 and 2016. Irrigation was done until the maximum stage of tillering in stress-free conditions (flooding). From this stage until the end of the growth period, irrigation was completely stopped. Among the measured traits, using stepwise regression, four traits of plant weight, panicle weight, 100-seed weight, and harvest index were identified that had the greatest role in increasing yield. Then the correlation between the selected traits and the rate of increase in performance was evaluated and the rate of increase in performance (percentage) resulting from that trait in relation to the total increase in performance was calculated. Regarding negative correlation between the harvest index and plant weight, three hypotheses were evaluated, that in each assumption the amount of increase in yield was estimated. Data analysis was carried out using SAS software. Results: The results indicate that if the correlation between the harvest index and plant weight, is not breakable, ideotype yield variation would have an increasing of 1125.5 kg/ha. If with increasing plant weight, harvest index stay at moderate level, it would be an increasing of 850.78 kg/ha and if correlation between plant weight and harvest index is breakable, it would be an increasing of 148.5 kg/ha. The method used in this study, due to the fact that the genetic differences between the lines are noticeable, can be a way for the breeders to move towards yield increasing in rice cultivars. Conclusion: The purpose of this article is to introduce the method of using regression modeling in determining the ideal type of rice crop plant, and considering the negative correlation between the two attributes of harvest index and plant weight, three hypotheses were proposed. The results showed that if a change is made in relation to the selected traits, it will increase performance.</div> اصلاح نباتات, رگرسیون گام به گام, شاخص برداشت, عملکرد, وزن بوته Harvest index, Plant breeding, Plant weight, Stepwise Regression, Yield 56 68 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-108&slc_lang=fa&sid=1 Hadiseh Faramarzi Kohsar حدیثه فرامرزی کوهسار 10031947532846003054 10031947532846003054 Yes Hossein Sabouri حسین صبوری 10031947532846003055 10031947532846003055 No