2

fa بررسی تاثیر کاربرد کیتوزان بر صفات کمی و کیفی سیاهدانه (Nigella sativa L.) تحت رژیم‌های مختلف رطوبتی Evaluation the effect of chitosan application on quantitative and qualitative characteristics of black cumin (Nigella sativa L.) under different irrigation regimes اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: تنش کم آبی یکی از عوامل محدودکننده رشد گیاهان می‌باشد. سیاهدانه گیاهی دارویی و معطر است که ترکیب اسیدهای چرب و اسانس آن میتواند تحت تاثیر تنش خشکی قرار گیرد. به توجه به شرایط اقلیمی ایران، محدودیت آبیاری یکی از عوامل کاهش عملکرد و کیفیت سیاهدانه به‌شمار می‌آید. مواد و روش‌ها: این آزمایش در سال زراعی 95-1394 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه گنبد کاووس به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های تصادفی با سه تکرار انجام شد. در این بررسی فاکتور آبیاری در چهار سطح، آبیاری پس از 70 میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A (شاهد)، آبیاری پس از 90 میلیمتر تبخیر از سطح تشتک کلاس A (تنش ملایم)، آبیاری پس از 110 میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A (تنش متوسط) و آبیاری پس از 130 میلی&rlm;متر تبخیراز تشتک تبخیر (تنش شدید) در نظر گرفته شد. فاکتور دوم محلول‌پاشی کیتوزان در سه سطح صفر (محلولپاشی با آب خالص به عنوان تیمار شاهد)، محلولپاشی به میزان 125 میلی‌گرم در لیتر (طی سه مرحله 8-6 برگی، 30 روز پس از کاشت و قبل از گلدهی) و محلول‌پاشی به میزان 250 میلیگرم در لیتر (طی سه مرحله 8-6 برگی، 30 روز پس از کاشت و قبل از گلدهی) انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که تنش خشکی باعث کاهش صفات ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی و وزن خشک بوته شد. تنش خشکی همچنین اثر منفی بر محتوای پرولین و کلروفیل a، b و کل داشت. محلول‌پاشی کیتوزان به میزان 250 میلی‌گرم در لیتر تنها موجب افزایش درصد و عملکرد اسانس شد. بر اساس نتایج مقایسه میانگین در این پژوهش، اختلاف معنی‌داری بین تیمار آبیاری شاهد، تنش ملایم و تنش متوسط از نظر عملکرد دانه در هکتار و شاخص برداشت مشاهده نشد. نتیجه‌گیری کلی: <a name="_Hlk160089503">با توجه به معنی‌دار نبودن اثر محلول‌پاشی کیتوزان بر اکثر صفات اندازه‌گیری شده و عدم مطابقت آن با نتایج گزارش شده از سوی سایر محققان به نظر می‌رسد که </a>برای اطمینان بیشتر از کاربرد کیتوزان و اثر محلول پاشی این ماده در شرایط تنش کمآبی بر گیاه سیاهدانه نیاز به مطالعات بیش‌تری می‌باشد.  </div> <div style="text-align: justify;">Introduction: Water deficit is one of the limiting factors reducing plant production. Black cumin (Nigella sativa L.) is a medicinal and aromatic plant whose oil essence and fatty acid composition may be affected by drought stress. Due to Iran's climatic conditions, irrigation restriction is one of the factors decreasing black cumin yield and quality. Materials and methods: To evaluate the effect of water deficit stress and chitosan foliar application on quantitative and qualitative characteristics of black cumin (Nigella sativa L.) a study was conducted based on the randomized complete block design with a factorial arrangement of treatments and three replications at Gonbad Kavous University research field, Iran in 2015-2016. In this study, the irrigation factor at four levels was irrigation after 70 mm evaporation from Class A evaporation pan (control), irrigation after 90 mm evaporation from Class A pan (mild stress), irrigation after 110 mm M evaporation from Class A evaporation pan (medium stress) and irrigation after 130 mm evaporation from evaporation pan (severe stress) were considered. The second factor was foliar spraying of chitosan at three levels of zero (spraying with pure water as a control treatment), spraying at 125 mg/l (in three stages of 6-8 leaves, 30 days after planting and before flowering), and foliar application at the rate of 250 mg/l (in three stages of 6-8 leaves, 30 days after planting and before flowering). Results: The results showed that drought stress reduced plant height, number of sub-branches, and plant dry weight. Drought stress also had a negative effect on proline content, chlorophyll, and relative leaf water content. Spraying chitosan at a dose of 250 mg/l only increased the percentage and yield of the oil. Based on the results of the mean comparison in this study, no significant difference was observed between control irrigation, mild stress, and moderate stress in terms of grain yield per hectare and harvest index. Conclusion: Since the chitosan foliar application on most of the measured traits was not significant and since its effects were not compatible with the report of other researchers, more research is necessary to confirm the effect of application of chitosan and the effect of foliar application on the black seeds under stress conditions.</div> پرولین, تنش کم‌آبی, روغن, عملکرد دانه, کلروفیل Chlorophyll, Deficit water stress, Grain yield, Oil, Proline 44 55 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-107&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Roshandel مهدی روشندل 10031947532846003039 10031947532846003039 No Masoumeh Naeemi معصومه نعیمی 10031947532846003040 10031947532846003040 Yes Hamid Jabbari حمید جباری 10031947532846003041 10031947532846003041 No