2

fa تأثیر یونیکونازول و کودهای زیستی بر برخی شاخص‌های رشدی و سهم فرآیند انتقال مجدد در عملکرد دانه گندم در شرایط شوری خاک Effects of uniconazole and biofertilizers on some growth indices and contribution of dry matter remobilization in grain yield of wheat (Triticum aestivum L.) under soil salinity اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: در مناطق خشک و نیمه خشک تنش خشکی به عنوان عامل اصلی و شوری به عنوان عامل ثانویه رشد و عملکرد گیاه را کاهش می‌دهد. یکی از راه کارهای بهبود مشکل شوری استفاده از باکتریهای محرک رشد و قارچ مایکوریزا است. باکتریهای محرک رشد یک گروهی از باکتریهای ریزوسفری است که با تولید موادی رشد گیاه را افزایش میدهند و یا با سنتز هورمون‌های گیاهی مانند اکسین، سیتوکنین و جیبرلین و یا سنتز آنزیم‌هایی، میتوانند رشد و نمو گیاهی را تعدیل نمایند. همزیستی با قارچ میکوریز به عنوان یک جز مهم در بیشتر اکوسیستم‌های کشاورزی به‌واسطه نقش آنها در تغذیه گیاهی و سلامتی خاک به حساب می‌آید. محلول پاشی یونیکونازول می‌تواند رشد زیشه تعداد پنجه، سطح برگ گیاه را بهبود بخشد و همچنین میزان فتوسنتز و قندهای محلول را افزایش دهد. از این رو از استفاده از کودهای زیستی و یونیکونازول می‌تواند به عنوان فاکتورهای مدیریتی برای افزایش عملکرد گندم تحت شرایط شوری خاک پیشنهاد شود. مواد و روش‌ها: به منظور بررسی اثر یونیکونازول و کودهای زیستی بر عملکرد، انتقال مجدد ماده خشک و برخی شاخص‌های رشدی گندم در شرایط شوری خاک، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در گلخانه روبسته پژوهشی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1397 انجام شد. تیمارها شامل الف) شوری خاک در چهار سطح (عدم اعمال شوری به عنوان شاهد و اعمال شوری‌های 40، 80 و 120 میلی‌مولار در خاک با نمک NaCl) و ب) کاربرد یونیکونازول و کودهای زیستی در هفت سطح (شاهد یا عدم کاربرد کودهای زیستی و یونیکونازول، کاربرد قارچ میکوریزا، یونیکونازول، باکتری سودوموناس، میکوریز با سودوموناس، میکوریز با یونیکونازول، کاربرد میکوریز با یونیکونازول و سودوموناس) بودند. نتایج: نتایج نشان دادند که کاربرد کودهای زیستی و یونیکونازول در شرایط عدم اعمال شوری، شاخص سطح برگ (98/50 درصد)، سرعت رشد محصول (44/17 درصد)، سرعت فتوسنتز خالص (10/53 درصد)، ماده خشک کل (67/27 درصد) و عملکرد دانه (84/108 درصد) را نسبت به عدم کاربرد یونیکونازول و کودهای زیستی در بالاترین سطح از شوری خاک افزایش دادند؛ در حالی که کاربرد یونیکونازول و کودهای زیستی تحت شرایط عدم اعمال شوری انتقال ماده خشک (207/0 گرم بر بوته) و سهم فرآیند انتقال مجدد در عملکرد دانه (92/12 درصد) را کاهش و سهم نسبی فتوسنتز جاری در عملکرد دانه (07/87 درصدی) نسبت به عدم محلولپاشی یونیکونازول و عدم کاربرد کودهای زیستی تحت بالاترین سطح از شوری خاک را افزایش دادند. نتیجه‌گیری کلی: براساس نتایج این پژوهش، کاربرد یونیکونازول و کودهای زیستی می‌تواند عملکرد دانه گندم را بواسطه بهبود شاخص‌های رشدی گندم و فتوسنتز جاری در شرایط شوری خاک افزایش دهد. </div> <div style="text-align: justify;">Introduction: In arid and semi-arid regions, drought stress as the main factor and salinity stress as a secondary factor reduces plant growth and yield. One approach to improve the salt stress problem is the use of plant growth promoting rhizobacteria (PGPR) and Mycorrhiza. The PGPR are a group of rhizosphere colonizing bacteria that produces substances to increase the growth of plants, synthesize different phytohormones, including auxins, cytokinins, and gibberellins, synthesize enzymes that can modulate plant growth and development. Arbuscular mycorrhizal fungi (AMF) symbiosis is considered a valuable component in most agricultural systems due to their role in plant nutrition and soil health. Foliar application of uniconazole can improve tiller number, root growth and leaf area per plant. Also it enhances plant photosynthetic and total sugar concentrations. So, the use of biofertilizers and uniconazole can be recommended as appropriate management factors for increasing grain yield of wheat under soil salinity conditions. Materials and methods: In order to study the effect of uniconazole and biofertilizers on yield, dry matter remobilization and some growth indices of wheat (Triticum aestivum L.) under soil salinity condition, a factorial experiment was conducted based on randomized complete block design with three replications in a research greenhouse of Faculty of Agriculture and Natural Resources University of Mohaghegh Ardebili in 2018. Treatments were included: A) soil salinity in four levels (no application of salinity as control, application of 40, 80 and 120 mM by NaCl) and B) application of uniconazole and bio fertilizers in seven levels (application of uniconazole, mycorrhiza, Pseudomonas, mycorrhiza with Pseudomonas, mycorrhiza with uniconazole, both application mycorrhiza with uniconazole and Pseudomonas, control or without application of bio fertilizers and uniconazole). Results: The results showed that uniconazole and biofertilizers application under without salinity, increased leaf area index (50.98%), crop growth rate (17.44%), net assimilation rate (53.10%), total dry matted (27.68%) and grain yield (108.84%) in comparison with no application of uniconazole and biofertilizers at the highest level of soil salinity. While, application of uniconazole and biofertilizers under without salinity decreased dry matter remobilization (<st1:metricconverter productid="0.207 g" w:st="on">0.207 g</st1:metricconverter>.per plant) and the contribution of dry matter remobilization to grain yield (12.92%) and increased the contribution current photosynthesis in grain yield (87.07%) in comparison with no application of uniconazole and biofertilizers under the highest level of soil salinity.   Conclusion: According to the results obtained, application of uniconazole and biofertilizers can increase grain yield of wheat under soil salinity condition due to improving growth indices and current photosynthesis. </div> سرعت رشد محصول, شاخص سطح برگ, فتوسنتز جاری, میکوریزا Crop growth rate, Current photosynthesis, Leaf area index, Mycorrhiza 22 43 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-106&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Aghaei فاطمه اقایی 10031947532846003051 10031947532846003051 No Raouf Seyed Sharifi رئوف سید شریفی 10031947532846003052 10031947532846003052 Yes Hamed Narimani حامد نریمانی 10031947532846003053 10031947532846003053 No