fa ارزیابی پتانسیل آللوپاتیک علف‌هرز شلمی (Rapistrum rugosum L) بر مولفه‌های رشدی و فیزیولوژیکی سیاهدانه (Nigella sativa L) اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span b="" lang="FA" nazanin="">مقدمه: </span></b><span b="" lang="FA" nazanin="">آللوپاتی یک واکنش بیوشیمیایی موثر بر گیاهان است که در اثر اضافه شدن مواد شیمیایی، عمدتاً از نوع متابولیت‌های ثانویه، از طریق فرآیند‌های مختلف و البته در غلظت‌&shy;های معین بر روی خود و گیاه مجاور ممکن است اثر تحریک کنندگی و یا بازدارندگی داشته باشد و حتی ممکن است نقش مهمی در الگوی پوشش گیاهی و تولید محصولات زراعی ایفا کند. بنابراین هدف از تحقیق حاضر، ارزیابی پتانسیل آللوپاتیک مقادیر مختلف </span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="">کمپوست بقایای اندام های هوایی</span> <span b="" lang="AR-SA" nazanin="">علف هرز شلمی بر مولفه‌های اولیه رشدی سیاه دانه </span><span b="" lang="FA" nazanin="">در شرایط گلدان بوده است.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span b="" lang="FA" nazanin="">مواد و روش‌ها:</span></b><span b="" lang="FA" nazanin=""> این</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin=""> آزمایشی بصورت طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در شرایط گلدانی در سال 1398 در گلخانه دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبدکاووس انجام شد. بدین &shy;منظور </span><span b="" lang="FA" nazanin=""><span style="color:black">گلدان&shy;‌های 5 کیلویی حاوی 10، 20، 40، 80 و 160 گرم از پودر شلمی به مدت 40 روز جهت پوسیدگی در گلخانه قرار داده شدند. پس از گذشت بازه زمانی و اطمینان از پوسیده شدن شلمی&shy;‌ها، تعداد 20 عدد بذر سیاه دانه در هر گلدان کشت شد. در تیمار شاهد نیز از پودر گیاه شلمی استفاده نگردید. سپس نمونه‌&shy;برداری از گیاهان پس از گذشت چهل روز و در مرحله 5 تا 6 برگی انجام گرفت. </span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span b="" lang="FA" nazanin=""><span style="color:black">نتایج:</span></span></b> <span b="" lang="AR-SA" nazanin="">نتایج بدست آمده نشان داد که افزایش میزان بقایای شلمی به‌طور معنی‌&shy;داری سبب روند کاهشی مولفه&shy;‌های رشدی در سیاه دانه شد و کمترین میزان صفات طول ساقه‌&shy;چه، طول ریشه&shy;‌چه، وزن تر و خشک گیاه در تیمار 160 گرم شلمی دیده شد. میزان کلروفیل </span><span dir="LTR" new="" roman="" times="">a</span><span b="" lang="FA" nazanin="">، </span><span dir="LTR" new="" roman="" times="">b</span><span b="" lang="FA" nazanin=""> و کل و همچنین آنزیم&shy; پراکسیداز نیز همراه با افزایش غلظت شلمی روند کاهشی را نشان دادند. در حالیکه روند تغییرات آنزیم کاتالاز و پرولین حاکی از سیر صعودی آن&shy;ها همراه با افزایش غلظت شلمی بود. </span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span b="" lang="FA" nazanin="">نتیجه‌&shy;گیری کلی:</span></b><span b="" lang="FA" nazanin=""> این نتایج بیانگر موثر بودن شلمی در کنترل رشد رویشی و فیتوشیمایی سیاه دانه می&shy;باشد لذا </span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="">با </span><span b="" lang="FA" nazanin="">توجه به اثرات آللوپاتیکی </span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="">شلمی می&shy;توان این گیاه را به‌عنوان یک علف‌&shy;کش با منشاء زیستی در سیستم کشاورزی پایدار بکار برد.</span></span></span></span></span></span><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span dir="LTR" style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><b>Introduction: </b>Allopathy is a biochemical reaction in plants that, due to the addition of chemicals, uses a variety of secondary metabolites, through different methods. In certain cycles, it can have a stimulating or inhibiting effect on itself and the adjacent plant. It may even play an important role in the vegetation pattern and crop production. Therefore, the present research aimed to evaluate the allelopathic effect of different amounts of decomposed aerial parts of <i>Rapistrum rugosum</i> on morpho-physiological and biochemical traits of <i>Nigella<b> </b>sativa</i>,</span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span style="color:#0e101a">Materials and methods</span></strong><b>:</b> An experiment was conducted by using a completely randomized design with three replications in pot culture in the research greenhouse of the Gonbad Kavous University in 2019. For this purpose, 5 kg pots containing 0, 10, 20, 40, 80, and 160 g of <i>R.</i> <i>rugosum</i> powder were placed in the greenhouse to rot. Then, 20 seeds of <i>H. sabdariffa</i> were planted in each pot. <i>R.</i> <i>rugosum</i> residues were not used in the control treatment. Plant sampling was done at 4-5 leaf stage. </span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><b>Results:</b> The results showed that increasing the amount of <i>R. rugosum</i> residues significantly reduced the growth traits of <i>H. sabdariffa</i>. The lowest amount of stem length, root length, and fresh and dry weight of the plant was observed in the treatment of 160 g of <i>R. rugosum</i> residues. The content of chlorophyll a, b, total pigments, and peroxidase decreased with increasing the amounts of <i>R. rugosum</i> decomposed. However, the trend of changes in the content of catalase enzyme and proline indicated an increasing trend with increasing amounts of <i>R. rugosum</i> residues.</span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-family:Times New Roman;"><b>Conclusion:</b></span><span new="" roman="" times=""><span style="font-family:Times New Roman;"> Overall, regarding the proof of allelopathic effect of <i>R. rugosum</i> weed on <i>N. sativa</i>, it is advised to exploit the huge biomass generated by these luxuriantly growing weeds as weedicide and antimicrobial compounds in sustainable agriculture.</span> </span></span></span></span></span></div> بقایای گیاهی, صفات مورفولوژیکی, علف‌هرز, کلروفیل, آنزیم Plant residues, Morphological traits, Weeds, Chlorophyll, Enzyme 13 26 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-100&slc_lang=fa&sid=1 Reza Kouhestani رضا کوهستانی 10031947532846002999 10031947532846002999 No Leila Ahangar لیلا آهنگر 10031947532846003000 10031947532846003000 Yes Mehdi Zarei مهدی زارعی 10031947532846003001 10031947532846003001 No Ebrahim Gholamalipour Alamdari ابراهیم غلامعلی‌پور علمداری 10031947532846003002 10031947532846003002 No Ziba Avarseji زیبا اورسجی 10031947532846003003 10031947532846003003 No