fa بررسی پتانسیل آللوپاتیک مقادیر مختلف بقایای علف‌هرز شمعدانی برگ بریده (Geranium dissectum L) بر صفات مورفولوژیکی و رنگیزه‌های فتوسنتزی کلزا اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;">چکیده</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"></span></strong><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">مقدمه: </span></strong><span style="font-family:B Nazanin;">ﻋﻠﻒﻫﺎی ﻫﺮز یﮑﯽ از ﻣﻬﻢﺗﺮیﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﮐﺎﻫﺶ دﻫﻨﺪه ﻋﻤﻠﮑﺮد ﮔﯿﺎﻫﺎن زراﻋـﯽ ﻣﺤـﺴﻮب ﻣـﯽﺷـﻮﻧﺪ. </span><span style="font-family:B Nazanin;">علف‌های ‌هرز از طریق رقابت برای دریافت رطوبت، مواد غذایی، فضا، نور و دی‌اکسیدکربن به‌علاوه آللوپاتی در تولید محصولات زراعی اختلال ایجاد می‌کنند. </span><span style="font-family:B Nazanin;">استفاده از ترکیبات ثانویه با منشاء طبیعی در علف‌های هرز به‌ویژه علف‌هرز مهاجم شمعدانی برگ بریده با توجه به زیست توده بالا می‌تواند راهکار مناسب برای دستیابی به اهداف کاهش آلودگی‌های زیست محیطی ناشی از مصرف سموم سنتزی باشد. بنابراین هدف از تحقیق حاضر، ارزیابی پتانسیل آللوپاتیک مقادیر مختلف بقایای علف‌‌هرز شمعدانی برگ بریده بر صفات مورفولوژیکی و رنگیزه‌های فتوسنتزی کلزا در شرایط گلدان بوده است. </span><strong><span style="font-family:B Nazanin;"></span></strong><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">مواد و روش‌&shy;ها:</span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"> برای این آزمایش، علف‌هرز شمعدانی برگ بریده در مرحله رسیدگی از سطح مزارع شهرستان ساری جمع‌آوری، خشک و سپس پودر گردید. سپس به میزان 2/0، 4/0، 8/0، 6/1 و 2/3 درصد وزنی در گلدان‌های پنج کیلوگرمی با خاک لومی مخلوط شدند. بعد از 40 روز از زمان پوسیده شدن، خاک هر گلدان به‌مدت یک هفته جهت خروج آللوکمیکال‌های گازی پهن و سپس 10 بوته کلزا رقم هایولا 50 کاشته شد. این آزمایش به‌صورت طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه گنبدکاووس در سال 1396 به اجرا درآمد.</span> <span style="font-family:B Nazanin;">بعد از اطمینان از استقرار گیاهچه‌ها به سه بوته در هر گلدان تقلیل یافت. گیاهچه به‌مدت 30 روز در این شرایط نگهداری و در پایان این مدت صفاتی نظیر طول بلندترین ریشه، سطح برگ، وزن تر و خشک ریشه و برگ و رنگیزه‌های</span><span style="font-family:B Nazanin;"> کلروفیلی </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">a</span></span><span style="font-family:B Nazanin;">، </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">b</span></span><span style="font-family:B Nazanin;">، کل و کاروتنوئیدها</span><span style="font-family:B Nazanin;"> مورد سنجش قرار گرفت. </span><span style="font-family:B Nazanin;"></span><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">نتایج: </span></strong><span style="font-family:B Nazanin;">مطابق نتایج، اثر مقادیر مختلف بافت شمعدانی برگ بریده اضافه شده به خاک بر صفات مورفولوژیکی و رنگیزه‌های فتوسنتزی کلزا متفاوت بود. به‌طوری‌که مقادیر 2/0، 4/0، 8/0 و 6/1 درصد وزنی </span><span style="font-family:B Nazanin;">از شمعدانی برگ بریده، </span><span style="font-family:B Nazanin;">اثر افزایشی بر سطح برگ، وزن تر و خشک ریشه و برگ، </span><span style="font-family:B Nazanin;">محتوی </span><span style="font-family:B Nazanin;">کلروفیل</span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">a</span></span><strong><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">b</span></span><strong><span style="font-family:B Nazanin;">،</span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"> کل و کاروتنوئیدها</span><span style="font-family:B Nazanin;">ی کلزا نشان دادند.</span> <span style="font-family:B Nazanin;">اما </span><span style="font-family:B Nazanin;">این صفات </span><span style="font-family:B Nazanin;">در فراتر از 6/1 درصد وزنی به‌شدت کاهش داشتند.</span> <span style="font-family:B Nazanin;">تفاوت در تأثیر بین مقادیر مختلف بقایا مربوط به حد آستانه غلظت آللوکمیکال‌های موجود در آن مـی‌باشـد. در این مطالعه</span><span style="font-family:B Nazanin;">، </span><span style="font-family:B Nazanin;">وزن تر و خشک برگ کلزا بیشتر از ریشه تحت تاثیر بقایای علف‌هرز شمعدانی برگ بریده قرار گرفت، این می‌تواند به‌دلیل انتقال و تجمع ترکیبات آللوکمیکال ‌که بسته به مقدار آن‌ها به‌طوری‌که اثر افزایشی و یا کاهشی بر این صفات ایجاد می‌نمایند.</span> <span style="font-family:B Nazanin;">بر اساس نتایج، میزان کلروفیل </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">b</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> کلزا نیز بیشتر از کلروفیل </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">a</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> تحت تاثیر مواد آللوپاتیک قرار گرفت. این امر بیانگر شدت تنش بالای مواد آللوپاتیک که بیشتر کلروفیل </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">b</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> را مورد هدف قرار می‌دهد. </span><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"> با توجه به این‌که شمعدانی برگ بریده</span> <span style="font-family:B Nazanin;">از علف‌های هرز مهاجر به مناطق شمالی ایران می‌باشد و&nbsp; بقایای حاصل از آن بر گیاهان دیگر مضر می‌باشد، لذا پیشنهاد به کاشت گیاهان مقاوم در صورت غالبیت این علف‌هرز می‌باشد. هم‌چنین می‌تواند به‌عنوان کاندیدی برای تولید علف‌کش‌ها با منشا‌ء زیستی در راستای کشاورزی پایدار باشد. </span><span style="font-family:B Nazanin;">این امر نیازمند تجزیه ترکیبات ثانویه موجود در علف‌هرز شمعدانی برگ بریده می‌باشد.</span></span></div> تنش آللوپاتیک, رنگیزه کلروفیل b, سطح برگ, وزن تر ریشه, وزن خشک برگ 97 114 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-66&slc_lang=fa&sid=1 نگین یازرلو 10031947532846002354 10031947532846002354 No ابراهیم غلامعلی پورعلمداری 10031947532846002355 10031947532846002355 Yes زینب اورسجی 10031947532846002356 10031947532846002356 No علی نخ‌زری مقدم 10031947532846002357 10031947532846002357 No