fa تأثیر دما، غلظت و مدت زمان پرایمینگ با اسیدسالیسیلیک‌ بر خصوصیات جوانه‌زنی و درصد بقاء گیاهچه عدس (Lens culinaris Medik) اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">چکیده</span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدمه:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> شرایط اقلیمی ایران به‌نحوی است که دارای انواع تنش‌ها مانند سرما می‌باشد. تنش</span> <span style="font-family:b nazanin;">سرما</span> <span style="font-family:b nazanin;">هنگام</span> <span style="font-family:b nazanin;">جوانه‌زنی بذر</span> <span style="font-family:b nazanin;">اغلب</span> <span style="font-family:b nazanin;">گیاهان</span> <span style="font-family:b nazanin;">موجب</span> <span style="font-family:b nazanin;">اختلال</span> <span style="font-family:b nazanin;">در</span> <span style="font-family:b nazanin;">بسیاری</span> <span style="font-family:b nazanin;">از</span> <span style="font-family:b nazanin;">فرآیندهای</span> <span style="font-family:b nazanin;">فیزیولوژیکی</span> <span style="font-family:b nazanin;">و</span> <span style="font-family:b nazanin;">در</span> <span style="font-family:b nazanin;">نهایت</span> <span style="font-family:b nazanin;">ممانعت</span> <span style="font-family:b nazanin;">از خروج</span> <span style="font-family:b nazanin;">ریشه‌چه</span> <span style="font-family:b nazanin;">و کاهش</span> <span style="font-family:b nazanin;">درصد و سرعت</span> <span style="font-family:b nazanin;">جوانه‌زنی</span> <span style="font-family:b nazanin;">می‌گردد</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> یکی از کاربردی‌ترین راه‌ها‌ برای رفع این مشکل پرایمینگ است. پرایمینگ</span> <span style="font-family:b nazanin;">به‌عنوان</span> <span style="font-family:b nazanin;">یک</span> <span style="font-family:b nazanin;">تکنیک</span> <span style="font-family:b nazanin;">آسان،</span> <span style="font-family:b nazanin;">کم ‌هزینه</span> <span style="font-family:b nazanin;">و</span> <span style="font-family:b nazanin;">سریع</span> <span style="font-family:b nazanin;">برای</span> <span style="font-family:b nazanin;">بهبود جوانه‌زنی بذور پیشنهاد شده است. ‌اسیدسالیسیلیک یک تنظیم‌کننده رشد گیاهی است که در مقادیر کم در گیاهان وجود داشته و نقش مهمی در ایجاد مقاومت به تنش‌های محیطی از جمله تنش سرما در برخی گیاهان بر عهده دارد.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مواد و روش‌ها:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> به‌منظور تعیین مناسب‌ترین غلظت و زمان پرایمینگ با ‌اسیدسالیسیلیک آزمایشی در دو مرحله اجرا گردید. عوامل آزمایشی شامل چهار غلظت محلول ‌اسیدسالیسیلیک (38، 50، 63 و 75 میلی‌گرم در لیتر)، سه زمان پرایمینگ (4، 8 و 14 ساعت) و دو دما (5 و 20 درجه سانتی‌گراد) بود.</span> <span style="font-family:b nazanin;">آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار</span> <span style="font-family:b nazanin;">در مرحله اول و پنج تکرار در مرحله دوم در سال 1396 در پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد به اجرا در آمد. مرحله اول آزمایش در شرایط آزمایشگاه و مرحله دوم با استفاده از گیاهچه‌های حاصل از مرحله قبل و در شرایط طبیعی در گلدان اجرا شد. </span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span><br> &nbsp;<br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج:</span></strong> <span style="font-family:b nazanin;">نتایج نشان دادند که سرعت 50 درصد جوانه‌زنی و یکنواختی جوانه‌زنی تحت تأثیر دما قرار گرفت؛ به‌طوری‌که در هر دو خصوصیت بهترین نتیجه از دمای 20 درجه سانتی‌گراد به‌ترتیب با 0710/0 و 428/0 به‌دست آمد. در مورد مدت زمان آبنوشی تنها صفت یکنواختی جوانه‌زنی و در دماهای مورد آزمایش صفات سرعت 50 درصد جوانه‌زنی، شاخص جوانه‌زنی وزنی و یکنواختی جوانه‌زنی معنی‌دار گردیدند. یکنواختی جوانه‌زنی بیش‌ترین درصد بقا پس از زمستان از غلظت 38</span> <span style="font-family:b nazanin;">میلی‌گرم در لیتر ‌اسیدسالیسیلیک و مدت 14 ساعت پرایمینگ حاصل شد که نسبت به غلظت 75 میلی‌گرم در لیتر ‌اسیدسالیسیلیک و همین مدت پرایمینگ افزایش 8/42 درصدی نشان داد. با‌ وجود این‌که تأثیر غلظت‌های مختلف ‌اسیدسالیسیلیک بر شاخص‌های تعداد بذر جوانه‌زده، درصد جوانه‌زنی و سرعت جوانه‌زنی معنی‌دار نبود؛ اما بیش‌ترین مقدار این شاخص‌ها (به‌ترتیب 4/14، 9/95 و 0434/0) از غلظت 75 میلی‌گرم</span> <span style="font-family:b nazanin;">در لیتر به‌دست آمد.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> این پژوهش بیانگر عدم تفاوت معنی‌دار بین سطوح پرایمینگ با ‌اسیدسالیسیلیک در مورد خصوصیات جوانه‌زنی بذر عدس می‌باشد؛ اما پرایمینگ با ‌اسیدسالیسیلیک توانسته است که باعث بهبود مقاومت گیاه عدس نسبت به تنش سرما شود و &nbsp;بیش‌ترین درصد بقا پس از زمستان از غلظت 38</span> <span style="font-family:b nazanin;">میلی‌گرم در لیتر ‌اسیدسالیسیلیک و مدت زمان آبنوشی 14 ساعت حاصل شد.</span><br> &nbsp;<br> &nbsp;</span></div> ‌اسیدسالیسیلیک, تنش سرما, سرعت جوانه‌زنی, درصد بقاء, یکنواختی جوانه‌زنی 207 223 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-59&slc_lang=fa&sid=1 جعفر نباتی 10031947532846002203 10031947532846002203 Yes سید جلال آذری 10031947532846002204 10031947532846002204 No