fa تأثیر باکتری‌های محرک رشد گیاهی در کاهش اثرات تنش خشکی بر روی گیاه Astragalus effusus اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">چکیده</span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدمه:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> گیاهان در شرایط طبیعی به‌طور پیوسته تحت تأثیر تنش‌های گوناگونی قرار می‌گیرند و در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران، تنش‌های محیطی به‌ویژه تنش خشکی، از مهم‌ترین عوامل اختلال در مراحل مختلف رشد و نمو گیاهی است. خشکی بر جنبه‌های مختلف رشد گیاه تأثیر دارد و موجب کاهش و به تأخیر انداختن جوانه‌زنی، کاهش اندام‌های هوایی و کاهش تولید ماده خشک در گیاهان مرتعی و زراعی می‌گردد. مصرف باکتری‌های محرک رشد گیاهی (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PGPR</span></span><span style="font-family:b nazanin;">) جهت تحریک تحمل گیاهان زراعی نسبت به تنش‌های غیرزنده از جمله تنش خشکی به‌عنوان یک استراتژی جذاب توسط محققین زیادی مورد بررسی قرار گرفته است.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مواد و روش‌ها:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> این تحقیق جهت بررسی تأثیر باکتری‌های محرک رشد گیاه بر مؤلفه‌های جوانه‌زنی و رشد گونه مرتعی </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Astragalus effusus</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"> به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در آزمایشگاه کشت بذر دانشکده منابع طبیعی دانشگاه شهرکرد در سال 1395 اجرا گردید. فاکتورهای مورد بررسی شامل: پرایمینگ بذر با باکتری‌های محرک رشد گیاه </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Bacillus amyloliquefaciens</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;">، </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Bacillus sp</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;">، </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Azotobacter chroocuccum</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;">، </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Pseudomonase fragi</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"> و عدم تلقیح با باکتری به‌عنوان شاهد بودند. عامل دوم شامل؛ چهار سطح تنش خشکی (صفر، 2/0-، 4/0- و 8/0- مگاپاسکال) که با استفاده از محلول پلی‌اتیلن گلیکول اعمال شد. پس از اعمال همه‌ی تیمارها بذور تلقیح شده در سه تکرار 20تایی بر روی دو لایه کاغذ صافی واتمن در پتری‌دیش‌های 8 سانتی‌متری کشت شد. سپس پتریدیش‌ها به دستگاه ژرمیناتور با دمای ثابت 20 درجه و رطوبت 60 درصد با تناوب نوری 12 ساعت روشنایی و 12 ساعت تاریکی انتقال داده شدند.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> نتایج به&shy;دست آمده نشان داد که تیمارهای تلقیح باکتریایی و تیمار تنش خشکی بر درصد جوانه&shy;‌زنی، سرعت جوانه‌&shy;زنی، متوسط زمان جوانه‌&shy;زنی، ضریب جوانه‌&shy;زنی، وزن خشک ریشه و ساقه و کلروفیل </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">a</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> و </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">b</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> اثر معنی‌&shy;داری داشت. سطوح مختلف تنش خشکی باعث کاهش در پارامترهای رشد شد و هم‌چنین باکتری&shy;‌های محرک رشد توانستند به جهت دارا بودن صفات محرک رشدی با کاهش اثرات منفی تنش خشکی این فاکتورها را به‌طور معنی‌&shy;داری نسبت به شاهد بهبود بخشند، به‌طوری که باکتری <em>باسیلوس</em> باعث افزایش رشد در وزن خشک ساقه‌چه، وزن خشک ریشه‌چه، ضریب سرعت جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی و درصد جوانه‌زنی شد. هم‌چنین باکتری <em>سودوموناس فراژی</em> نیز توانست متوسط سرعت جوانه‌زنی و کلروفیل </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">a</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> را افزایش دهد و باکتری <em>ازتوباکتر</em> نیز کلروفیل </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">b</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> را افزایش داد.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> با توجه به این نتایج به منظور بهبود رشد و عملکرد گیاه </span><span style="font-family:times new roman;"><em><span dir="LTR">Astragalus effusus</span></em></span><span style="font-family:b nazanin;"> تحت تنش خشکی، تلقیح بذر با باکتری‌های </span><span style="font-family:times new roman;"><em><span dir="LTR">Bacillus amyloliquefaciens</span></em></span> <span style="font-family:b nazanin;">و </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman;">Bacillus </span>sp.</span></em><span style="font-family:b nazanin;"> پیشنهاد می‌گردد. هم‌چنین می‌توان اظهار داشت که نه ‌تنها در شرایط تنش خشکی می‌توان با کاربرد کودهای بیولوژیک تا حد زیادی رشد و عملکرد این گیاه مرتعی را بهبود بخشید، بلکه استفاده از این باکتری‌ها در شرایط مطلوب نیز می</span>‌<span style="font-family:b nazanin;">تواند، موجب افزایش رشد و عملکرد گردد.</span></span><br> &nbsp;</div> جوانه‌زنی, کودهای زیستی, گیاهان مرتعی, PGPR 71 91 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-53&slc_lang=fa&sid=1 زهرا مهمدی کرتلایی 10031947532846002188 10031947532846002188 Yes پژمان طهماسبی 10031947532846002189 10031947532846002189 No عبدالرزاق دانش شهرکی 10031947532846002190 10031947532846002190 No