fa کاربرد باکتری تثبیت‌کننده نیتروژن (chrococcum Azotobacter) و باکتری حل‌کننده فسفات (Pseudomonas putida) در گیاه سویا تحت رژیم‌های مختلف آبیاری اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدمه:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> با توجه به نوسان شرایط محیطی، خشکی عمده‌&shy;ترین محدودیت در تولیدات محصولات زراعی بوده و حدود ٤٠ تا 45 درصد از عملکرد محصولات زراعی را کاهش می‌دهد. تنش خشکی از تأثیرگذارترین نوع تنش در تولید دانه‌&shy;های روغنی در جهان به‌شمار می‌آید و می&shy;‌تواند تولید را در بسیاری از زمین‌های زراعی به شدت کاهش دهد. میکروارگانیسم‌های خاک‌زی در تثبیت نیتروژن هوا و انحلال فسفات&shy;‌های نامحلول خاک، هم‌چنین سنتز هورمون‌های</span> <span style="font-family:b nazanin;">محرک</span> <span style="font-family:b nazanin;">رشد</span> <span style="font-family:b nazanin;">نظیر ایندول استیک</span><span style="font-family:b nazanin;">اسید، جیبرلین&shy;‌ها،</span> <span style="font-family:b nazanin;">سیتوکینین‌&shy;ها</span> <span style="font-family:b nazanin;">و</span> <span style="font-family:b nazanin;">هم‌چنین</span> <span style="font-family:b nazanin;">سنتز ویتامین‌ها</span> <span style="font-family:b nazanin;">و اسیدهای</span> <span style="font-family:b nazanin;">آمین مؤثر</span> <span style="font-family:b nazanin;">بوده و موجب افزایش عملکرد می‌گردند. در پژوهش حاضر تأثیر کاربرد باکتری تثبیت&shy;‌کننده نیتروژن <em>ازتوباکتر کروکوکوم</em> و باکتری حل‌کننده فسفات <em>سودوموناس پوتیدا</em> بر کاهش اثرات کمبود آب آبیاری در رقم زراعی سویا تحت شرایط مزرعه مورد مطالعه قرار گرفته است.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مواد و روش‌&shy;ها:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> این تحقیق به‌&shy;صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 95-1394 در دانشگاه تربیت مدرس به اجرا درآمد. در این آزمایش چهار تیمار آبیاری (شامل: 15 (شاهد)، 30 (تنش ملایم)، 45 (تنش متوسط) و 60 (تنش شدید) درصد تخلیه رطوبت قابل دسترس از زمان گلدهی تا پایان دوره رشد) و چهار نوع تلقیح بذر سویا با باکتری (شامل: شاهد یا بدون مصرف باکتری، تلقیح با &nbsp;<em>ازتوباکتر کروکوکوم</em>، تلقیح با <em>سودوموناس پوتیدا</em> و تلقیح با هر دو باکتری) در نظر گرفته شدند. طول ردیف‌ها در هر کرت آزمایشی ٦ متر با فاصله ۵٠ سانتی&shy;‌متر از هم در نظر گرفته شد. فاصله بین کرت‌ها و بین تکرارها به‌ترتیب یک و ۵/٣ متر در نظر گرفته شد. فاصله هر بوته از یکدیگر روی ردیف‌&shy;های کاشت ٨ سانتی&shy;‌متر در نظر گرفته شد. زمان‌بندی آبیاری براساس درصد تخلیه رطوبت خاک در ظرفیت زراعی در منطقه ریشه و عمق مدیریت آبیاری برای سویا حدود 30 سانتی‌متر در نظر گرفته شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> نتایج این تحقیق نشان داد که بیشترین ارتفاع بوته و تعداد شاخه&shy;‌های جانبی، کمترین ارتفاع نخستین غلاف از سطح زمین، بیشترین تعداد غلاف در بوته، عملکرد دانه، عملکرد ماده خشک و شاخص برداشت در تیمار کاربرد توأم <em>ازتوباکتر کروکوکوم</em> و <em>سودوموناس پوتیدا</em> در سطوح مختلف کم‌&shy;آبیاری مشاهده گردید. از نظر رژیم آبیاری، بیشترین ارتفاع بوته و تعداد شاخه‌&shy;های جانبی، کمترین ارتفاع نخستین غلاف از سطح زمین، بیشترین تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، عملکرد دانه، عملکرد ماده خشک در تیمار شاهد مشاهده شد. </span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> به‌&shy;طورکلی می‌&shy;توان نتیجه گرفت که کاربرد ازتوباکتر به تنهایی موجب افزایش 25 درصد عملکرد دانه، کاربرد <em>سودوموناس پوتیدا</em> به تنهایی موجب افزایش 30 درصد عملکرد دانه و کاربرد توأم هر دو باکتری موجب افزایش 42 درصد عملکرد دانه شد که نشان‌دهنده توانایی کاربرد توأم <em>ازتوباکتر کروکوکوم</em> و <em>سودوموناس پوتیدا</em> در افزایش عملکرد و اجزای عملکرد در شرایط تنش بوده و در بروز مقاومت در گیاه سویا و جلوگیری از افت شدید عملکرد بسیار مؤثر است.</span></span></div> واژه‌های کلیدی: سویا, انحلال فسفر, تثبیت‌کننده نیتروژن, فسفر معدنی, کمبود آب 189 210 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-48&slc_lang=fa&sid=1 مجید قنبری 10031947532846002091 10031947532846002091 No علی مختصی بیدگلی 10031947532846002092 10031947532846002092 Yes پرنیان طالبی سیه‌سران 10031947532846002093 10031947532846002093 No حسن پیرانی 10031947532846002094 10031947532846002094 No سهیل کرم‌نیا 10031947532846002095 10031947532846002095 No