fa بررسی اثر تنش خشکی بر فنولوژی، عملکرد و اجزای عملکرد ارقام مختلف گندم (Triticum aestivum L) در منطقه نیمه‌خشک اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدمه:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> غلات نقش مهم و خاصی در الگوی مصرف مردم جوامع مختلف در جهان دارند. مطالعه</span> <span style="font-family:b nazanin;">واکنش</span><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b nazanin;">های فیزیولوژیک</span> <span style="font-family:b nazanin;">گونه‌های مختلف غلات</span> <span style="font-family:b nazanin;">به</span> <span style="font-family:b nazanin;">تنش</span> <span style="font-family:b nazanin;">خشکی</span> <span style="font-family:b nazanin;">می‌تواند</span> <span style="font-family:b nazanin;">به</span> <span style="font-family:b nazanin;">شناسایی</span> <span style="font-family:b nazanin;">مکانیسم‌های</span> <span style="font-family:b nazanin;">مؤثر در</span> <span style="font-family:b nazanin;">مقاومت</span> <span style="font-family:b nazanin;">به خشکی</span> <span style="font-family:b nazanin;">کمک</span> <span style="font-family:b nazanin;">کند. تنش خشکی مهم‌ترین عامل محدودکننده عملکرد و رشد در گیاهان است و بر روی بسیاری از فرآیندهای فیزیولوژیک، بیوشیمیایی و مولکولی گیاه تأثیرگذار است. <a name="OLE_LINK73"></a><a name="OLE_LINK72">لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی </a></span><span style="font-family:b nazanin;">اثر تنش خشکی بر فنولوژی، عملکرد و اجزای عملکرد، سرعت و دوره‌ی پرشدن دانه ارقام مختلف گندم در منطقه نیمه‌خشک</span><span style="font-family:b nazanin;"> اجرا گردید.</span><span style="font-family:b nazanin;"></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مواد و روش‌ها: </span></strong><span style="font-family:b nazanin;">به&shy;منظور بررسی اثر تنش خشکی بر روی ارقام مختلف گندم آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در 6 تکرار در سال 96-1395 در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبد کاووس انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل: رقم در 5 سطح (آفتاب، قابوس، کوهدشت، کریم و لاین 17) و تنش خشکی در چهار سطح (عدم تنش خشکی (شاهد)، تنش خشکی جزئی (25 درصد تخلیه ظرفیت زراعی)، تنش خشکی شدید (50 درصد تخلیه ظرفیت زراعی) و تنش خشکی خیلی شدید (75 درصد تخلیه ظرفیت زراعی) بودند.</span><span style="font-family:b nazanin;"></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج:</span></strong> <span style="font-family:b nazanin;">نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر رقم بر روی عملکرد و اجزای عملکرد به جزء عملکرد بیولوژیک در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود؛ درحالی&shy;که خشکی بر صفات عملکرد دانه و شاخص برداشت در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود؛ اما اثر متقابل رقم &times; خشکی فقط بر صفت عملکرد دانه در بوته معنی‌دار بود. </span><span style="font-family:b nazanin;">در شرایط تنش خشکی جزئی کمترین و بیش&shy;ترین عملکرد دانه در بوته به&shy;ترتیب در رقم کوهدشت و لاین 17 مشاهده شد.</span> <span style="font-family:b nazanin;">با شدیدتر شدن تنش (تنش شدید) بین ارقام تفاوتی مشاهده نشد.</span><span style="font-family:b nazanin;"> کم‌ترین و بیش‌ترین شاخص برداشت به‌ترتیب مربوط به رقم کوهدشت و آفتاب بود</span><span style="font-family:b nazanin;">.</span><span style="font-family:b nazanin;"> همبستگی مثبت و معنی‌داری بین طول سنبله با روز تا گرده‌افشانی مشاهده شد و از طرفی رابطه تعداد پنجه بارور، شاخص برداشت، عملکرد دانه و طول دوره پرشدن دانه با طول سنبله منفی و معنی‌دار بود.</span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه‌گیری: </span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">با توجه به نتایح تحقیق در این آزمایش، سطوح مختلف تنش خشکی باعث واکنش متفاوتی بین ارقام مختلف گندم شد که می‌توان به تفاوت‌های</span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">ژنتیکی و سطوح تحمل&shy;پذیری</span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">آن‌ها</span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">نسبت</span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">داد. </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">با توجه به نتایج رقم کوهدشت و لاین 17 به&shy;ترتیب حساس‌ترین و مقاوم‌ترین رقم به تنش بودند</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">.</span></span></span></div> واژه‌های کلیدی: تنش, سرعت پرشدن دانه, شاخص برداشت, گندم 67 87 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-42&slc_lang=fa&sid=1 زهره مولوی 10031947532846002034 10031947532846002034 No عباس بیابانی 10031947532846002035 10031947532846002035 No علی نخ‌زری مقدم 10031947532846002036 10031947532846002036 No علی راحمی کاریزکی 10031947532846002037 10031947532846002037 Yes