fa تاثیر سوپرجاذب و قارچ میکوریزا بر عملکرد سویا تحت تنش آبی اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">چکیده</span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدمه:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> سویا</span> <span style="font-family:b nazanin;">با</span> <span style="font-family:b nazanin;">نام</span> <span style="font-family:b nazanin;">علمی </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">L.</span></span> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Glycine max</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"> گیاهی</span> <span style="font-family:b nazanin;">مهم</span> <span style="font-family:b nazanin;">در</span> <span style="font-family:b nazanin;">تغذیه</span> <span style="font-family:b nazanin;">انسان</span> <span style="font-family:b nazanin;">به‌شمار</span> <span style="font-family:b nazanin;">می‌رود و از سطح زیرکشت بالایی در جهان برخوردار است. کمبود آب در بسیاری از مراحل نمو سویا عملکرد محصول را کاهش داده؛ اما اثرات منفی تنش در دوره رشد، گل</span><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b nazanin;">دهی، تشکیل بذر و پر شدن دانه اهمیت زیاد‌تری دارد. لذا به‌منظور ارزیابی اثر سوپرجاذب و قارچ میکوریزا بر عملکرد سویا تحت تنش آبی آزمایشی در تابستان 1395 در منطقه توران ترک از توابع شهرستان رامیان، استان گلستان به‌عنوان کشت دوم (تابستانه) اجرا شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مواد و روش‌ها:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> این آزمایش به‌صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. تیمارهای مورد استفاده شامل سه سطح آبیاری (یک‌بار آبیاری (قبل از کاشت)، دوبار آبیاری (قبل از کاشت+زمان گلدهی) و سه‌بار آبیاری (قبل از کاشت + زمان گل‌دهی + زمان غلاف‌دهی)) و تیمارهای سوپرجاذب (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Tarawat A200</span></span><span style="font-family:b nazanin;">) در دو سطح (صفر و 200 کیلوگرم در هکتار) و قارچ میکوریزا گونه </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Glomus</span></span></em> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">moseae</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"> در دو سطح (صفر و 200 کیلوگرم در هکتار) مورد بررسی قرار گرفت. صفات مورد آزمایش شامل؛ تعداد غلاف، تعداد دانه در غلاف، وزن 100 دانه و عملکرد دانه بودند. </span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> نتایج نشان دادندکه تیمار سه‌بار آبیاری + سوپرجاذب + بدون مصرف میکوریزا با وزن 32/14 گرم بیشترین وزن صد دانه را به خود اختصاص داد. بیشترین عملکرد مربوط به تیمارهای سه‌بار آبیاری + بدون مصرف میکوریزا + بدون مصرف سوپرجاذب با وزن 5/4529 کیلوگرم در هکتار بود. گرچه تیمار سه‌بار آبیاری بیشترین تأثیر را در افزایش وزن صد دانه و عملکرد داشت؛ ولی با افزایش دفعات آبیاری از یک نوبت به دوبار، کاربرد میکوریزا به همراه سوپرجاذب سبب بهبود و افزایش صفات مورد آزمایش از جمله تعداد غلاف، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه و عملکرد نهایی شد. میزان عملکرد از 4/2652 کیلوگرم در هکتار در تیمار دوبار آبیاری + بدون مصرف سوپرجاذب + بدون مصرف میکوریزا به 9/3665 کیلوگرم در هکتار در تیمار دوبار آبیاری + سوپرجاذب + میکوریزا و هم‌چنین وزن صد دانه در تیمارهای ذکر شده از 17/10 به 72/11 گرم افزایش پیدا کرد.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه‌گیری</span></strong><span style="font-family:b nazanin;">: در مجموع نتایج آزمایش نشان داد که تنش خشکی موجب کاهش تعداد غلاف، وزن صد دانه و عملکرد نهایی گردید. کاربرد سوپرجاذب نسبت به قارچ میکوریزا در زمان یک دوره آبیاری تاثیر بیشتری بر کاهش اثرات منفی تنش خشکی در گیاه داشت؛ با افزایش دفعات آبیاری از یک نوبت به دوبار، کاربرد میکوریزا به‌همراه سوپرجاذب سبب بهبود و افزایش صفات مورد آزمایش از جمله تعداد غلاف، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه و عملکرد نهایی شد. آبیاری محصول در سه مرحله قبل از کاشت، زمان گلدهی و زمان تشکیل غلاف همراه کاربرد یا عدم ‌کاربرد سوپرجاذب و میکوریزا تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه و عملکرد کل دانه را افزایش داد؛ اما کاربرد سوپرجاذب یا میکوریزا به تنهایی و یا توأمان نتوانست باعث افزایش عملکرد شود.</span><br> <strong><em><span style="font-family:b nazanin;">واژه‌های کلیدی:</span></em></strong><span style="font-family:b nazanin;"> تشکیل غلاف، زمان گلدهی، عملکرد دانه، همزیستی</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;"><span style="font-size:16px;"><strong>Abstract</strong><br> <strong>Introduction: </strong>Soybean with scientific name <em>Glycine max</em> L. is one the important crop in human nutrition and has a high planting area in the world. Water shortages in many stages of soybean development have reduced the yield of the product, but the negative effects of stress on growth, flowering, seed formation and seed filling are more important. Therefore, in order to evaluate the effects of superabsorbent and mycorrhiza fungi on soybean yield under water stress an experimental was conducted in the region of Turan Turku (the district of Ramyan, Golestan province) at summer of 2016.<br> <strong>Materials and methods: </strong>This experimental was carried out as a split plot factorial based on randomized complete block design with 3 replications. The treatments consisted 1) irrigation in three levels (once irrigation (before planting), twice irrigation (before planting + flowering time) and three irrigation (before planting + flowering time + podding time)), 2) superabsorbent treatment (Tarawat A200) at two levels (zero and 200 kg/ha) and 3) mycorrhiza treatment (<em>Glomus moseae</em>) in two levels (zero and 200 kg/ha). The number of pods, number of seeds per pod, 100 seed weight and grain yield were measured.<br> <strong>Results</strong>: The results showed that the treatment of three irrigation + superabsorbent + without mycorrhiza with the 100 seed weight of 14.32 gr had the highest weight of 100 seed weight. The highest yield was obtained from treatment of three irrigation + without mycorrhiza + without superabsorbent with a weight of 4529.5 kg/ha. Although the three irrigation treatment had the highest effect on 100 seed weight and yield, but with increasing irrigation frequency from one time to two times, application of mycorrhiza with superabsorbent improved and increased the traits such as number of pods, number of seeds per pod, 100 seed weight and final yield. Yield of 2652.4 kg/ha in treatment of two irrigation + without superabsorbent + without mycorrhiza increased up to 3665.9 kg/ha at treatment of two irrigation + superabsorbent + mycorrhiza, and also the weight of 100 seeds in the treatments mentioned from 10.17 to 11.72 gr increased.<br> <strong>Conclusion</strong>: Overall, the results showed that drought stress reduced pod number, 100 seed weight and final yield. The application of superabsorbent compare to mycorrhizal fungi during an irrigation period had a greater effect on reducing the negative effects of drought stress in the plant.&nbsp;By increasing the stage of irrigation from one time to two times, application of mycorrhiza with superabsorbent, improved and increased the traits tested, including number of pods, number of seeds per pod, 100 seed weight and final yield. Irrigation of the product in three stages before planting, flowering time and pod formation with application or non-application of superabsorbent and mycorrhiza increased the number of seeds per pod, 100 seed weight and total grain yield, but application of superabsorbent or mycorrhiza alone or jointly can not to increased production.<br> <strong><em>Keywords:</em></strong> Pod formation, Flowering time, Seed yield, Coexistence</span></span></div> 181 194 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-36&slc_lang=fa&sid=1 Reza Mirarab Razi رضا میرعرب رضی 10031947532846001887 10031947532846001887 Yes Abbas Biabani عباس بیابانی 10031947532846001888 10031947532846001888 No Ali Nakhzari Moghaddam علی نخ‌زری مقدم 10031947532846001889 10031947532846001889 No Hojjat Ghorbani Vaghee حجت قربانی واقعی 10031947532846001890 10031947532846001890 No