fa تاثیر محلول‌‌پاشی اسیدآسکوربیک و اسیدسالیسیلیک بر خصوصیات رویشی، عملکرد و اجزاء عملکرد لوبیا چشم بلبلی تحت تنش خشکی اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">چکیده</span></strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدمه: </span></strong><span style="font-family:b nazanin;">لوبیا چشم بلبلی (Vigna unguiculata L)</span><span style="font-family:b nazanin;"> </span><span style="font-family:b nazanin;">یکی از قدیمی‌ترین حبوبات با ارزش غذایی بالا، </span><span style="font-family:b nazanin;">با داشتن </span><span style="font-family:b nazanin;">حدود 25 نوع پروتئین، خوش طعم و با زمان پخت کوتاه می&shy;باشد.</span><span style="font-family:b nazanin;"> در بین عوامل بازدارنده محیطی رشد و عملکرد گیاهان زراعی و دارویی، خشکی مهم&shy;ترین عامل کاهش تولید به‌خصوص در مناطق خشک و نیمه‌خشک به‌شمار می&shy;رود. اسیدسالیسیلیک</span> <span style="font-family:b nazanin;">یک</span> <span style="font-family:b nazanin;">تنظیم‌کننده&shy;ی</span> <span style="font-family:b nazanin;">رشد</span> <span style="font-family:b nazanin;">درونی از</span> <span style="font-family:b nazanin;">گروه</span> <span style="font-family:b nazanin;">ترکیبات</span> <span style="font-family:b nazanin;">فنولی</span> <span style="font-family:b nazanin;">طبیعی</span> <span style="font-family:b nazanin;">می‌باشد</span> <span style="font-family:b nazanin;">که</span> <span style="font-family:b nazanin;">در تنظیم فرآیندهای</span> <span style="font-family:b nazanin;">فیزیولوژیکی</span> <span style="font-family:b nazanin;">گیاه</span> <span style="font-family:b nazanin;">نقش</span> <span style="font-family:b nazanin;">دارد. از طرفی اسیدآسکوربیک نیز یک آنتی‌اکسیدان مهم است که گیاه را از رادیکال&shy;های آزاد اکسیدکننده محافظت می‌کند.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مواد و روش‌ها:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> به&shy;‌منظور بررسی اثر محلول‌پاشی اسیدآسکوربیک و اسیدسالیسیلیک بر خصوصیات رویشی، عملکرد و اجزاء عملکرد لوبیا چشم بلبلی تحت تنش خشکی، آزمایشی در سال 1396 در منطقه ماهیدشت کرمانشاه انجام شد. </span><span style="font-family:b nazanin;">آزمایش به‌&shy;صورت </span><span style="font-family:b nazanin;">اسپلیت فاکتوریل</span><span style="font-family:b nazanin;"> در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا گردید. فاکتور اصلی تنش خشکی شامل </span><span style="font-family:b nazanin;">1) </span><span style="font-family:b nazanin;">عدم اعمال تنش خشکی</span><span style="font-family:b nazanin;"> یا </span><span style="font-family:b nazanin;">60 درصد تبخیر از تشتک تبخیر کلاس </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">A</span></span><span style="font-family:b nazanin;">، 2) تنش متوسط یا </span><span style="font-family:b nazanin;">90</span><span style="font-family:b nazanin;"> درصد تبخیر از تشتک تبخیر کلاس </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">A</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> و 3) تنش شدید </span><span style="font-family:b nazanin;">یا 120</span><span style="font-family:b nazanin;"> درصد تبخیر از تشتک تبخیر کلاس </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">A</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> و فاکتور فرعی دارای فاکتورهای 1) محلول‌پاشی اسیدسالیسیلیک در 2 سطح (عدم مصرف و محلول‌پاشی در مرحله 8-12 برگی با غلظت 1 میلی‌مولار) و 2) محلول‌پاشی اسیدآسکوربیک در 2 سطح (عدم مصرف و محلول‌پاشی در مرحله 12 برگی با غلظت 1 میلی‌مولار) بود.</span><strong><span style="font-family:b nazanin;"></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج: </span></strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج این بررسی نشان داد که اثر تنش خشکی بر بیشتر صفات مورد بررسی معنی&shy;دار بود و باعث کاهش این صفات شد. هم‌چنین اثر اسیدسالیسیلیک و اسیدآسکوربیک بر بیشتر صفات معنی&shy;دار بود و مصرف آن‌&shy;ها موجب افزایش کمی صفات مورد بررسی در هر دو شرایط آبیاری مطلوب و تنش کم آبی گردید. بیشترین عملکرد دانه در تیمار عدم تنش و در حالت مصرف توأم اسیدسالیسیلیک و اسیدآسکوربیک، با 1/2425 کیلوگرم در هکتار به</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;">دست آمد که تفاوت معنی&shy;‌داری با اکثر تیمارها داشت. کمترین عملکرد دانه در تیمار تنش شدید و عدم مصرف اسیدسالیسیلیک و اسیدآسکوربیک با 9/974 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که </span><span style="font-family:b nazanin;">بیشترین تعداد دانه در بوته در تیمار تنش متوسط و در حالت مصرف توأم اسیدسالیسیلیک و اسیدآسکوربیک، با 4/844 عدد به دست آمد که تفاوت معنی&shy;داری با اکثر تیمارها داشت. کمترین تعداد دانه در بوته در تیمار تنش شدید و عدم مصرف اسیدسالیسیلیک و اسیدآسکوربیک با 8/169 عدد به دست آمد.</span><strong><span style="font-family:b nazanin;"></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه‌گیری: </span></strong><span style="font-family:b nazanin;">به نظر می‌رسد که دو عامل محلول‌پاشی از طریق کاهش اثرات نامطلوب تنش خشکی و کاهش اثرات مضر اکسیداتیو و در نهایت فراهم شدن بهتر آب در گیاه در ابتدا موجب بهبود صفات رویشی و زایشی گردیده و از طریق بهبود صفات مرتبط با عملکرد توانسته‌اند عملکرد دانه را افزایش دهند. </span><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></strong><br> <strong><em><span style="font-family:b nazanin;">واژه‌های کلیدی:</span></em></strong><span style="font-family:b nazanin;"> اجزای عملکرد، اسیدسالیسیلیک، تنش خشکی، لوبیا چشم</span><span style="font-family:b nazanin;"> بلبلی</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;"><span style="font-size:18px;"><strong>Abstract</strong><br> <strong>Introduction:</strong><em> Vigna unguiculata</em> L. is one of the oldest beans with highly nutrition value, having about 25 protein types, delicious with short cooking time. Among the environmental factors affecting the growth and yield of crops and medicinal plants, dryness is the most important factor in reducing production, especially in arid and semi-arid regions. Salicylic acid is an internal growth regulator of the natural from phenolic compounds group that plays a role in regulating the physiological processes of the plant. On the other hand, ascorbic acid is also an important antioxidant that protects the plant from free oxidizing radicals.<br> <strong>Materials and methods</strong>: In order to investigate the effect of ascorbic acid and salicylic acid on vegetative characteristics and yield and yield components of <em>Vigna unguiculata</em> L. under drought stress, an experiment was conducted in Kermanshah Mahidasht district at 2012. The experiment was as a split factorial based on randomized complete block design with 3 replications. The main drought stress factor including 1) drought stress or 60% evaporation from class A evaporation pan, 2) medium stress or 90% evaporation from class A evaporation pan and 3) severe stress or 120% evaporation from class A evaporation pan and the substrate foliar factor including 1) salicylic acid spraying in 2 levels (non-consumption and spraying at 8-12 leaf stage with 1 mM concentration) and 2) ascorbic acid spraying at 2 levels (non-consumption and spraying at 12 leaf stage with 1 mM concentration).<br> <strong>Results</strong>: The results of this study showed that the effect of drought stress on the most traits was significant and reduced these traits. Also, the effect of salicylic acid and ascorbic acid on the most traits was significant and their application increased the traits under both favorable irrigation and water stress conditions. The highest grain yield was obtained in treatment of non-stress and combined with salicylic acid and ascorbic acid (2425.1 kg/ha), which had a significant difference with most treatments. The lowest grain yield was obtained in treatment of severe stress and non-consumption of salicylic acid and ascorbic acid with 974.9 kg/ha. The results of the mean comparison indicated that the highest number of seeds per plant was obtained in treatment of moderate stress and combined with salicylic acid and ascorbic acid with 844.4, which had a significant difference with most treatments. The lowest number of seeds per plant was obtained in treatment of severe stress and no salicylic acid and ascorbic acid (169.8).<br> <strong>Conclusion</strong>: It seems that the two factors of spraying by reducing the adverse effects of drought stress and reducing the harmful oxidative effects and, finally, better water supply in the plant, initially improved vegetative and reproductive traits and through improving the traits related to yield have been able to increase grain yield.<br> <strong><em>Keywords</em></strong><em>:</em> Yield Components, Salicylic Acid, Drought Stress, Beans</span></span></div> 159 180 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-35&slc_lang=fa&sid=1 Jaleh Akbari ژاله اکبری 10031947532846001885 10031947532846001885 No Abbas Maleki عباس ملکی 10031947532846001886 10031947532846001886 Yes