fa بررسی اثر کودهای بیولوژیک و ورمی‌کمپوست بر برخی از خصوصیات بیولوژیکی و کیفیت اسانس گیاه دارویی رازیانه (Foeniculum vulgare Mill) در خرم‌آباد اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">چکیده</span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدمه: </span></strong><span style="font-family:b nazanin;">استفاده</span><span style="font-family:b nazanin;"> از کودهای بیولوژیک به‌منظور کاهش مصرف کودهای شیمیایی و افزایش عملکرد گیاهان یک مسئله مهم در جهت حرکت به سمت کشاورزی پایدار می‌باشد. برای بهبود خصوصیات فیزیکی شیمیایی خاک می‌توان از مواد آلی مثل کمپوست و ورمی‌کمپوست و میکروارگانیسم‌های بهبوددهنده رشد گیاه استفاده نمود. برای کاهش این مخاطرات باید از منابع و نهاده‌هایی استفاده کرد که علاوه‌بر تأمین نیازهای غذایی فعلی گیاه، باعث پایداری سیستم های کشاورزی در دراز مدت نیز منجر شود.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مواد و روش‌ها: </span></strong><span style="font-family:b nazanin;">این </span><span style="font-family:b nazanin;">تحقیق</span><span style="font-family:b nazanin;"> به‌صورت بلوک‌های کامل تصادفی با هفت تیمار در 3 تکرار طی سال زراعی 1394 در مزرعه تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم‌آباد اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل 1) </span><span style="font-family:b nazanin;">شاهد (بدون تیمار کودی)،</span><span style="font-family:b nazanin;"> 2)</span><span style="font-family:b nazanin;"> باکتری ازتوباکتر (گونه </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Azotobacter chroococcum</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;">)،</span><span style="font-family:b nazanin;"> 3) باکتری سودوموناس (گونه </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Pseudomonas putida</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;">)، 4) </span><span style="font-family:b nazanin;">ازتوباکتر + </span><span style="font-family:b nazanin;">سودوموناس، 5) ترکیب ورمی‌کمپوست (2 تن در هکتار) + </span><span style="font-family:b nazanin;">ازتوباکتر + </span><span style="font-family:b nazanin;">سودوموناس، 6) ترکیب ورمی‌کمپوست (4 تن در هکتار) + </span><span style="font-family:b nazanin;">ازتوباکتر + </span><span style="font-family:b nazanin;">سودوموناس، 7) ترکیب ورمی‌کمپوست (6 تن در هکتار) + </span><span style="font-family:b nazanin;">ازتوباکتر</span> <span style="font-family:b nazanin;">+ </span><span style="font-family:b nazanin;">سودوموناس بوده است. صفاتی از قبیل ارتفاع گیاه، وزن ریشه،&nbsp; قطر ساقه، عملکرد</span><span style="font-family:b nazanin;"> اسانس و خصوصیات کیفی اسانس از قبیل آنتول، فنکون، استراگول و لیمونن مورد بررسی قرار گرفتند.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> نتایج نشان داد که استفاده از کودهای بیولوژیکی و ورمی‌کمپوست تاثیر معنی‌داری بر صفات اندازه‌گیری شده داشته است. مطابق نتایج، بیشترین ارتفاع گیاه (8/104 سانتی‌متر), وزن ریشه (68/76 گرم در مترمربع)، قطر ساقه (66/3 میلی‌متر)، عملکرد اسانس (63/12 کیلوگرم در هکتار) استراگول (76/5 درصد) و لیمونن (90/4 درصد) در تیمار </span><span style="font-family:b nazanin;">ترکیب ورمی‌کمپوست (6 تن در هکتار) + </span><span style="font-family:b nazanin;">ازتوباکتر</span> <span style="font-family:b nazanin;">+ </span><span style="font-family:b nazanin;">سودوموناس </span><span style="font-family:b nazanin;">بدست آمد، در حالی‌که کمترین میزان آن‌ها در تیمار شاهد مشاهد شد. هم‌چنین بیشترین میزان آنتول (32/56 درصد) و فنکون (76/7 درصد) از تیمار شاهد (بدون استفاده از هیچ کود) بدست آمد.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> به‌طور‌کلی کودهای بیولوژیک و ورمی‌کمپوست بر بعضی خصوصیات مورفولوژیکی و عملکرد اسانس و بعضی خصوصیات کیفی اسانس دانه رازیانه تاثیر مثبت داشته است. کاربرد این تیمارها از طریق مهیا نمودن آب و عناصر غذایی برای گیاه و باعث توسعه ریشه گیاه و در نهایت افزایش خصوصیات ذکر شده می‌شود. </span><br> <strong><em><span style="font-family:b nazanin;">واژه های کلیدی:</span></em></strong><span style="font-family:b nazanin;"> کودهای بیولوژیک، ورمی‌کمپوست، خصوصیات مورفولوژیکی، اسانس، رازیانه</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:times new roman;"><strong>Abstract </strong><br> <strong>Introduction:</strong> The use of biological fertilizers to reduce the use of chemical fertilizers and increase the yield of plants is an important issue in moving towards sustainable agriculture. Organic fertilizer, compost, vermicompost and microorganisms that enhance plant growth can be used to improve the physical and chemical properties of soil. In order to reduce these risks, resources and inputs should be used that, in addition to supply the current plant needs, will also lead to the sustainability of agricultural systems in the long time.<br> <strong>Materials and methods:</strong> This experiment was carried out in a randomized complete block design with 3 replications at agricultural research filed of Islamic Azad University, Khorramabad Branch during cropping season of 2015. The experimental treatments including 1) Control, 2) <em>Azotobacter chroococcum</em>, 3) <em>Pseudomonas putida</em>, 4) <em>Azotobacter chroococcum</em> + <em>Pseudomonas putida</em>, 5) <em>Azotobacter chroococcum</em> + <em>Pseudomonas putida</em> + vermicompost (2 ton/ha), 6) <em>Azotobacter chroococcum</em> + <em>Pseudomonas putida</em> + vermicompost (4 ton/ha) and 7) <em>Azotobacter chroococcum</em> + <em>Pseudomonas putida</em> + vermicompost (6 ton/ha). The characteristics including plant height, root weight, stem diameter, essential oil yield, and essential oil content (such as estragole, limonene, anethole and fenchone) were measured.<br> <strong>Results:</strong> Results showed that the biological fertilizers and vermicompost had different significant effects on studied traits. According to data, the highest plant height (104.8 cm), root weight 76.68 (gr/m^-2), stem diameter (3.66 mm), essential oil yield (12.63 kg/ha), estragole (5.76%) and limonene (4.90%) were obtained in treatment of <em>Azotobacter chroococcum</em> + <em>Pseudomonas putida</em> + vermicompost (6 tons/ha), while the lowest were observed in the control treatment. Also, the highest anethole (59.32%) and fenchone (7.76%) were obtained from control treatment.<br> <strong>Conclusion:</strong> In general, biological fertilizers and vermicompost have a positive effect on some of morphological characteristics and essential oil yield. Application of these treatments by providing the water and nutrients for the plant and causing the development of the root of the plant and finally, increasing the characteristics mentioned.<br> <strong><em>Keyword:</em></strong> Biological fertilizers, Vermicompost, Morphological properties, Essential oil, Fennel</span></span></div> 123 138 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-33&slc_lang=fa&sid=1 Nooshin Osoli نوشین اصولی 10031947532846001880 10031947532846001880 Yes Kazem Taleshi کاظم طالشی 10031947532846001881 10031947532846001881 No