fa ارزیابی عکس‌العمل ژنوتیپ‌های گندم به تلفیق کود بیولوژیک و فسفره اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">چکیده</span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدمه:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> کودهای زیستی منابع با ارزش و قابل تجدید مواد غذایی هستند که می‌توانند بخشی از نیاز به کودهای شیمیایی را رفع کنند. کودهای زیستی نقش حیاتی برای بهبود حاصلخیزی خاک با تثبیت نیتروژن اتمسفری هم از طریق همزیستی با ریشه گیاهان و هم از طریق قابل حل کردن فسفات غیرقابل حل در خاک دارند و باعث فراهم کردن مواد غذایی برای رشد گیاه در خاک می‌شوند. هدف از این تحقیق ارزیابی اثر تلفیقی کودهای بیولوژیک و فسفره روی برخی از خصوصیات کمی و کیفی ارقام گندم بود.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مواد و روش‌ها:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه گنبد کاووس در سال زراعی 1390-1389 به اجرا درآمد. در این آزمایش، </span><span style="font-family:b nazanin;">عامل‌ اول ارقام گندم در دو سطح </span><span style="font-family:b nazanin;">(کوهدشت و لاین17) و عامل دوم تلفیق کود بیولوژیک و فسفره در 8 سطح (عدم استفاده از کود، مصرف 25، 50 و 75 کیلوگرم فسفر خالص در هکتار بدون تلقیح با قارچ مایکوریزا، مصرف 25، 50 و 75 کیلوگرم فسفر خالص در هکتار همراه با تلقیح با قارچ مایکوریزا بود. هر کرت شامل 5 ردیف کاشت به فاصله 20 سانتی‌متر و طول 5 متر بود. در زمان برداشت صفاتی شامل </span><span style="font-family:b nazanin;">تعداد سنبله در مترمربع، تعداد دانه در سنبله، وزن 1000 دانه، عملکرد دانه، درصد پروتئین، درصد فسفر، عملکرد فسفر و عملکرد پروتئین اندازه‌گیری شد. </span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> نتایج نشان داد که اثر رقم‌ بر کلیه صفات به‌جز درصد فسفر و درصد پروتئین معنی‌دار بود.</span><span style="font-family:b nazanin;"> تعداد سنبله در مترمربع، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن 1000 دانه، عملکرد دانه، وزن خشک کل، درصد پروتئین، درصد فسفر، عملکرد فسفر و عملکرد پروتئین </span><span style="font-family:b nazanin;">تحت تأثیر </span><span style="font-family:b nazanin;">ترکیب کودی قرار گرفتند.</span><span style="font-family:b nazanin;"> عملکرد رقم کوهدشت نسبت به </span><span style="font-family:b nazanin;">لاین17</span> <span style="font-family:b nazanin;">بیشتر بود. حداکثر و حداقل عملکرد دانه به‌ترتیب با 6665 و 4152 کیلوگرم در هکتار به‌ترتیب متعلق به تیمار مصرف 75 کیلوگرم فسفر در هکتار به‌همراه تلقیح با قارچ میکوریزا و تیمار عدم مصرف کود بود. عملکرد پروتئین و فسفر در تیمار مصرف 75 کیلوگرم فسفر در هکتار همراه با تلقیح با قارچ میکوریزا به‌ترتیب با 1020 و 32/18 کیلوگرم در هکتار بیش از سایر تیمارها بود. </span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> در مجموع، رقم کوهدشت بهتر از لاین17 بود و مصرف 75 و 50 کیلوگرم فسفر همراه با تلقیح میکوریزا شرایط بهتری برای تولید دانه ایجاد کرد.</span><br> <strong><em><span style="font-family:b nazanin;">واژه‌های کلیدی:</span></em></strong> <span style="font-family:b nazanin;">قارچ میکوریزا، فسفر، خصوصیات کمی و کیفی، گندم</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:times new roman;"><strong>Abstract</strong><br> <strong>Introduction</strong>: Bio-fertilizers are cost-effective and renewable source of plant nutrients to supplement partly chemical fertilizers. Bio-fertilizers play a vital role for improving soil fertility by fixing atmospheric nitrogen by plant roots and solubilize insoluble soil phosphates and produces plant growth substances in the soil. The aim of this study was to determine effects of combination of biological and phosphorus fertilizers on some quality and quantity properties of wheat cultivars.<br> <strong>Materials and Methods</strong>: The experiment was carried out as factorial based on randomized complete block design with three replications in Farm Research of Gonbad-e-Kavous University during 2010-2011. In this experiment, first factor was wheat cultivar in two levels (Koohdasht and line17) and secondary factor was combination of biological and phosphorus fertilizers in eight levels (non application of fertilizer, application of 25, 50 and 75 kg/ha phosphorus, mycorrihizal fungi inoculation, phosphorus application of 25, 50 and 75 kg/ha with mycorrihizal inoculation). Each plot contained 5 rows with 20 cm wide and 5 m lengths. In harvesting time traits such as; number of spikes/m², number of grains/spike, 1000-grain weight, grain yield, protein percentage, phosphorous percentage, phosphorous yield and protein yield were measured.<br> <strong>Results</strong>: Results showed that effect of cultivar on all characteristics was significant except for phosphorus and protein percentage. Number of spikes/m², number of spikelets/spike, number of grain/spike, 1000-grain weight, grain yield, total dry weight, protein percentage, phosphorous percentage, phosphorous yield and protein yield were affected by combination of fertilizers. Grain yield in Koohdasht cultivar was greater than line17. The maximum and minimum grain yield with 6665 and 4152 kg/ha was belonged to consumption of 75 kg/ha phosphorus + inoculation with mycorrihizal fungi and non application of fertilizer treatment, respectively. Phosphorus and protein yield in application of 75 kg/ha phosphorus + fungi inoculation with 1020 and 18.32 kg/ha were greater than other treatments.<br> <strong>Conclusion</strong>: In general, Koohdasht cultivar was better than line17 and consumption of 75 and 50 kg/ha phosphorus + inoculation with mycorrihizal fungi created better conditions for seed production.<br> <strong><em>Keywords</em></strong>: Mycorrihizal fungi, Phosphorus, Quality and quantity properties, Wheat</span></span></div> 187 206 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-26&slc_lang=fa&sid=1 Hamideh Rostami حمیده رستمی 10031947532846001633 10031947532846001633 No Ali Nakhzari Moghaddam علی نخ‌زری مقدم 10031947532846001634 10031947532846001634 Yes Mehdi Mollashahi مهدی ملاشاهی 10031947532846001635 10031947532846001635 No Mohammad Salahi Farahi محمد صلاحی فراهی 10031947532846001636 10031947532846001636 No