fa کاربرد کودهای آلی و زیستی بر عملکرد کمی و کیفی نعنای صحرایی (Mentha spicata L) اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">چکیده</span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدمه:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> کاربرد</span> <span style="font-family:b nazanin;">روزافزون</span> <span style="font-family:b nazanin;">کودهای</span> <span style="font-family:b nazanin;">شیمیایی</span> <span style="font-family:b nazanin;">باعث</span> <span style="font-family:b nazanin;">بروز</span> <span style="font-family:b nazanin;">خسارت</span> <span style="font-family:b nazanin;">جبران‌ناپذیر</span> <span style="font-family:b nazanin;">زیست</span> <span style="font-family:b nazanin;">محیطی و</span> <span style="font-family:b nazanin;">بهداشتی</span> <span style="font-family:b nazanin;">شده</span> <span style="font-family:b nazanin;">است. هم‌چنین</span> <span style="font-family:b nazanin;">کودهای</span> <span style="font-family:b nazanin;">شیمیایی</span> <span style="font-family:b nazanin;">ازته</span> <span style="font-family:b nazanin;">به‌واسطه</span> <span style="font-family:b nazanin;">بر</span> <span style="font-family:b nazanin;">جای</span> <span style="font-family:b nazanin;">ماندن</span><span style="font-family:b nazanin;">آن&shy;‌ها</span> <span style="font-family:b nazanin;">در</span> <span style="font-family:b nazanin;">طبیعت،</span> <span style="font-family:b nazanin;">باعث</span> <span style="font-family:b nazanin;">آلودگی</span> <span style="font-family:b nazanin;">آب</span> <span style="font-family:b nazanin;">و</span> <span style="font-family:b nazanin;">خاک</span> <span style="font-family:b nazanin;">شده</span> <span style="font-family:b nazanin;">و</span> <span style="font-family:b nazanin;">از</span> <span style="font-family:b nazanin;">این</span> <span style="font-family:b nazanin;">طریق باعث</span> <span style="font-family:b nazanin;">ایجاد</span> <span style="font-family:b nazanin;">بیماری&shy;‌های</span> <span style="font-family:b nazanin;">مختلفی</span> <span style="font-family:b nazanin;">از</span> <span style="font-family:b nazanin;">قبیل</span> <span style="font-family:b nazanin;">سرطان</span> <span style="font-family:b nazanin;">در</span> <span style="font-family:b nazanin;">انسان</span> <span style="font-family:b nazanin;">می‌&shy;شوند</span><span style="font-family:b nazanin;">.</span> <span style="font-family:b nazanin;">این</span> <span style="font-family:b nazanin;">معایب</span> <span style="font-family:b nazanin;">کودهای</span> <span style="font-family:b nazanin;">شیمیایی</span> <span style="font-family:b nazanin;">و</span> <span style="font-family:b nazanin;">هزینه بالای</span> <span style="font-family:b nazanin;">تولید</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">آن‌&shy;ها</span> <span style="font-family:b nazanin;">باعث</span> <span style="font-family:b nazanin;">شد</span><span style="font-family:b nazanin;">ه</span> <span style="font-family:b nazanin;">که</span> <span style="font-family:b nazanin;">تولید</span> <span style="font-family:b nazanin;">کودهای</span> <span style="font-family:b nazanin;">زیستی</span> <span style="font-family:b nazanin;">مورد</span> <span style="font-family:b nazanin;">توجه</span> <span style="font-family:b nazanin;">جدی</span> <span style="font-family:b nazanin;">قرار</span> <span style="font-family:b nazanin;">گیرد</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> این آزمایش با هدف بررسی اثر کودهای آلی (ورمی&shy;کمپوست و ورمی&shy;‌واش) و همزیستی میکوریزایی بر عملکرد و اجزای عملکرد گیاه نعناع صحرایی مورد بررسی قرار گرفت. </span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مواد</span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;">و</span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;">روش&shy;‌ها</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> این</span> <span style="font-family:b nazanin;">آزمایش به‌&shy;صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً</span><span style="font-family:b nazanin;">&nbsp;تصادفی با </span><span style="font-family:b nazanin;">4 تکرار</span> <span style="font-family:b nazanin;">در شهرستان ساری در سال زراعی 1393-1394 اجرا شد. </span><span style="font-family:b nazanin;">فاکتورهای آزمایش شامل</span><span style="font-family:b nazanin;"> میکوریزا (گونه </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Glomus</span></span></em> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">moseae</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;">) در دو سطح (صفر و 200 اسپور در گلدان)، ورمی‌کمپوست در دو سطح (صفر و 200 گرم در گلدان) و چای کمپوست در دو سطح (صفر و 5/1 لیتر در گلدان&shy;‌های مشخص شده) بود. صفاتی از قبیل سطح برگ، تعداد برگ، عملکرد وزن خشک، قطر و طول ریشه، وزن خشک ریشه، ارتفاع بوته، درصد و عملکرد اسانس مورد بررسی قرار گرفتند.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتایج:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> نتایج نشان داد</span><span style="font-family:b nazanin;"> که استفاده از</span><span style="font-family:b nazanin;"> کودهای آلی و همزیستی میکوریزایی تاثیر معنی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;">دار بر تعداد برگ و وزن خشک ریشه داشته و کلیه صفات مورد</span> <span style="font-family:b nazanin;">بررسی</span> <span style="font-family:b nazanin;">را</span> <span style="font-family:b nazanin;">در</span> <span style="font-family:b nazanin;">مقایسه</span> <span style="font-family:b nazanin;">با</span> <span style="font-family:b nazanin;">شاهد</span> <span style="font-family:b nazanin;">افزایش</span> <span style="font-family:b nazanin;">می‌&shy;دهند. مطابق نتایج، بیشترین میزان ارتفاع (27/33 سانتی‌متر) در تیمار کاربرد چای‌کمپوست+عدم کاربرد ورمی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;">کمپوست+عدم کاربرد میکوریزا، بیشترین تعداد برگ (95/26 عدد) در تیمار همزیستی میکوریزایی+کاربرد چای کمپوست+کاربرد ورمی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;">کمپوست، بیشترین درصد اسانس (86/0 درصد) در تیمار کاربرد ورمی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;">کمپوست+همزیستی میکوریزایی+عدم کاربرد چای</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;">کمپوست، بیشترین عملکرد اسانس (80/1 گرم در گلدان) و بیشترین سطح برگ (49/123 سانتی‌متر) در تیمار کاربرد چای‌ کمپوست+کاربرد ورمی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;">کمپوست+عدم کاربرد میکوریزا حاصل شد. </span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> به‌طور کلی کودهای آلی و زیستی بر عملکرد و اجزای عملکرد نعناع صحرایی اثر مثبت داشته است کاربرد ورمی‌&shy;کمپوست، چای کمپوست و همزیستی میکوریزایی از طریق در دسترس قرار دادن عناصر غذایی باعث افزایش خصوصیات</span> <span style="font-family:b nazanin;">کمی و کیفی</span> <span style="font-family:b nazanin;">نعنای صحرایی</span> <span style="font-family:b nazanin;">گردید</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span><br> <strong><em><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">واژه‌های کلیدی:</span></span></em></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"> ورمی‌کمپوست، ورمی‌واش، همزیستی میکوریزا، خصوصیات، سرسم</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;"><span style="font-size:14px;"><strong>Abstract</strong><br> <strong>Introduction:</strong> Increasing application of chemical fertilizers has led to irreparable environmental and sanitary damage. Due to their residual in nature, chemical fertilizers also cause to soil and water pollution and various diseases such as: cancer in humans. These disadvantages of chemical fertilizers and high production cost led to serious attention to bio-fertilizers production. The present study aimed to investigate the effect of organic fertilizers (vermicompost and vermiwash) and mycorrhizae symbiosis on yield and yield components of <em>Menthaspicata</em> L.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> The experiment was conducted as factorial based on randomized complete design with four replications in Sari city during 2014-2015. The experimental factors included mycorrhizae (<em>Glomus moseae</em> specie) at two levels (0 and 200 spores per pot), vermicompost at two levels (0 and 200 g per pot) and tea compost at two levels (0 and 1.5 liters per specified pots). Characteristics such as: leaf area, number of branches, dry weight yield, root of diameter, length and dry weight, plant height, percentage and essential oil yield were evaluated.<br> <strong>Results:</strong> Results showed that the application of organic fertilizers and mycorrhizael symbiosis had a significant impact on leaf number, root dry weight and increased all characteristics compared to the control. Based on the results, the highest value of height (33.27 cm) was observed in the application of tea compost + no Vermicompost + no mycorrhizae treatment, maximum leaf number (26.95 numbers) was gained in mycorrhizae symbiosis treatment along with the use of application of tea compost + vermicompost, highest percentage of essential oil (0.86%) was observed in the application of vermicompost + mycorrhizael symbiosis + no tea compost treatment. The highest essential oil yield (1.80 g/pot) and the highest leaf area (123.49 cm) were observed in application of tea compost + vermicompost + no mycorrhizae treatment.<br> <strong>Conclusion</strong>: In generally, the organic and biological fertilizers have a positive impact on the yield and yield components of <em>Menthaspicata</em> L. The application of vermicompost, tea compost and mycorrhizael symbiosis through availability of nutrients led to qualitative and quantitative qualities of <em>Menthaspicata</em> L.<br> <strong><em>Keywords</em>:</strong> Vermicompost, Vermiwash, Mycorrhizae symbiosis, Properties, Sersam</span></span></div> 157 172 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-24&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Koozehgar Kaleji مصطفی کوزه‌گر کالجی 10031947532846001597 10031947532846001597 Yes Mohammad Reza Ardakani محمد رضا اردکانی 10031947532846001598 10031947532846001598 No