2

fa بررسی اثرات باکتریهای حل کننده فسفات به عنوان کودهای بیولوژیک و فسفر معدنی بر رشد و عملکرد سویا (Glycine max Merrill) رقم تلار در شمال ایران Evaluation of the effects of phosphate solubilizing bacteria as biofertilizers and the mineral phosphorous on growth and yield of the Tellar cultivar of soybean (Glycine max Merrill) in the north of Iran پژوهشي Research برای بررسی اثرات فسفر معدنی و باکتریهای حل کننده فسفات بر رشد و عملکرد رقم تلار سویا مطالعه ای به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در 4 تکرار (Glycine max Merrill) در تابستان سال 1391 در منطقه دشت ناز ساری به اجرا گذاشته شد. در این آزمایش سه سطح مصرف فسفر 0، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار) به عنوان عامل اصلی و چهار سطح تلقیح بذر سویا با باکتریهای حل کننده فسفات ، شامل (شاهد یا بدون مصرف باکتری، تلقیح با باکتری،Pseudomonas fluorescens، تلقیح با باکتری P‏seudomonas putida و تلقیح با هر دو سویه باکتریها) به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج این آزمایش حاکی از آن بود که با مصرف 50 کیلوگرم در هکتار فسفر حداکثر عملکرد دانه 195/6 گرم در متر مربع به دست آمد. و با مصرف 100 کیلوگرم در هکتار فسفر شیب افزایش عملکرد دانه کاهش یافته و به 185/4 گرم در متر مربع رسید. اثرات اصلی تلقیح باکتری نیز نشان داد که بیشترین میزان عملکرد دانه ( 208 گرم در مترمربع) در تیمار مصرف توام هر دو سویه باکتری پزودوموناس فلورسنت و پوتیدا به دست آمد. مقایسه اثرات متقابل فسفر و باکتری نشان داد که در تیمار مصرف فسفر 100 و مصرف توام هر دو سویه باکتریها عملکرد دانه به حداکثر میزان یعنی 251 گرم در مترمربع رسید. در صورتی که تحت اثرات متقابل مصرف فسفر 50 کیلوگرم در هکتار و مصرف توام هر دو سویه ی باکتریها عملکرد دانه معادل 249/4 بدست آمد که تفاوت معنی داری با تیمار مصرف فسفر 100 و مصرف توام هر دو سویه باکتریها نداشت. این نتایج نشان داد که در حضور هر دو سویه باکتریهای حل کننده فسفات، کاهش مصرف فسفر معدنی از 100 به 50 کیلوگرم در هکتار منجر به کاهش معنی داری در عملکرد دانه نشد. In order to investigate the effects of mineral phosphorous and phosphate solubilizing bacteria on growth and yield of Tellar cultivar of soybean, an experiment was conducted as a split plot in the form of randomized complete block design with four replications in the region of Dasht – e – Naz , in the city of Sari in 2012. The main plots included three levels of phosphorous (zero, 50, and 100 Kg.h-1) subplots were four inoculation treatments (the control which was not inoculated, inoculation with Pseudomonas fluorescens, inoculation with Pseudomonas putida, and simultaneous inoculation with P. fluorescens and P. putida). Results indicated that the maximum seed yield of soybean (195.6 g.m-2) was obtained using 50 Kg.h-1 of phosphorous, and the gradient of yield declined (185.4 g.m-2) while the rate of phosphorous raised to 100 Kg.h-1. Under the effects of seed inoculation with bacteria, the maximum seed yield (208 g.m-2) was obtained using both bacteria strains (P. fluorescens and P. putida). As the interaction effects of phosphorous and bacteria, the maximum seed yield (251 g.m-2) was resulted using 100 Kg.h-1 phosphorous and both bacteria strains. There was no significant difference between simultaneous application of 50 Kg.h-1 phosphorous and both bacteria (249.4 g.m-2) and application of 100 Kg.h-1 phosphorous and both bacteria strains. The results showed that seed yield did not decrease significantly in the presence of both bacteria strains and lowering the level of phosphorous from 100 Kg.h-1 to 50 Kg.h-1. اجزای عملکرد, باکتری حل کننده فسفات, سویا, عملکرد دانه, فسفر معدنی Mineral phosphorous, Phosphate solubilizing bacteria, Seed yield, Soybean, Yield components. 1 18 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-44-1&slc_lang=fa&sid=1 اسماعیل یساری e_yassari@yahoo.com` 1003194753284600137 1003194753284600137 Yes دانشگاه پیام نور