fa بررسی تأثیر سیستم خاک‌ورزی و نیتروژن مصرفی بر خصوصیات کمی و کیفی گندم و تعیین مهم‎ترین جزء مؤثر بر عملکرد اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-bottom:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:14.2pt;line-height:normal;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به‌منظور بررسی تأثیر <a name="OLE_LINK52"></a><a name="OLE_LINK51">خاک‌ورزی و نیتروژن مصرفی </a>بر عملکرد، اجزای عملکرد، درصد پروتئین و تعیین مهم‌ترین جزء مؤثر بر عملکرد گندم، آزمایشی در سال زراعی 1390-1389 در مزرعه آموزشی و پژوهشی دانشگاه گنبد کاووس به‌صورت کرت&lrm;های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. در این بررسی سیستم خاک‌ورزی به‌عنوان عامل اصلی در سه سطح (عدم خاک&shy;ورزی، شخم با زیرشکن و شخم با گاوآهن برگردان) و میزان مصرف نیتروژن به‌عنوان عامل فرعی در چهار سطح (صفر، 50، 100 و 150 <a name="OLE_LINK102"></a><a name="OLE_LINK101">کیلوگرم نیتروژن </a>خالص در هکتار) بود. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که، در بین تمام صفات مورد مطالعه تنها وزن هزار دانه تحت تأثیر خاک‌ورزی قرار گرفت. بیش</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ترین وزن هزار دانه مربوط به تیمار زیرشکن با 31/42 گرم بود. اثر نیتروژن بر ارتفاع بوته، تعداد سنبله در مترمربع، طول سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبلچه، تعداد دانه در سنبله، عملکرد دانه، درصد پروتئین و عملکرد پروتئین دانه معنی</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دار بود. وزن هزار دانه تحت تأثیر تیمارهای نیتروژن قرار نگرفت.<a name="OLE_LINK98"></a><a name="OLE_LINK99"></a> حداقل ارتفاع بوته، تعداد سنبله در مترمربع، طول سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبلچه، تعداد دانه در سنبله، عملکرد دانه، درصد و عملکرد پروتئین دانه به تیمار عدم مصرف نیتروژن تعلق داشت. تمام صفات مورد بررسی به‌جز وزن هزار دانه با افزایش مصرف نیتروژن افزایش نشان دادند؛ به</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">طوری</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">که حداکثر صفات با مصرف 150 کیلوگرم در هکتار به&shy;دست آمد. مصرف نیتروژن مؤثرتر از سیستم خاک&shy;ورزی بر کمیت و کیفیت گندم بود. نتایج حاصل از تجزیه مسیر نشان داد که، اثر مستقیم تعداد دانه در سنبله بر روی عملکرد دانه نسبت به سایر متغیرها بیش</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تر بود. لذا، به‌نظر می&shy;رسد که تعداد دانه در سنبله مهم&shy;ترین جزء مؤثر بر عملکرد دانه گندم باشد.</span></span></strong></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;">In order to investigate the effect of tillage system and nitrogen consumption on yield, yield components, protein percentage and determination of the most important effective component of wheat yield, a split plot experiment was carried out based on randomized complete block design with four replications in Gonbad-e-Kavous University farm in 2010-2011. In this experiment, tillage system as the main factor with three levels (none tillage, sub-soiler and mold board plow) and nitrogen amounts as the sub factor with four levels (0, 50, 100 and 150 kg/ha). The results showed that only 1000-grain weight was affected by tillage system. The maximum 1000-grain weight was obtained 42.31g from sub-soiler treatment. The effect of nitrogen consumption on plant height, number of spike per square meter, spike length, number of spikelet per spike, number of grain per spikelet, grain number per spike, grain yield, protein percentage and protein yield were significant. 1000-grain weight was not affected by nitrogen treatment. The minimum plant height, number of spike per square meter, spike length, number of spikelet per spike, grain number per spikelet, grain number per spike, grain yield, protein percentage and protein yield belonged to no nitrogen application. All traits were increased by increasing of nitrogen consumption except 1000-grain weight, so that the maximum traits were obtained at 150 kg nitrogen/ha application. Nitrogen application was more effective than tillage system on quantity and quality traits of wheat. The results of path analysis showed that the direct effect of grain number per spike on grain yield was more than other variables. Therefore, grain number per spike was the most important component in grain yield.&nbsp;</span></p> پروتئین, تجزیه مسیر, سیستم خاک‌ورزی, عملکرد دانه, نیتروژن Protein, Pathway analysis, Tillage system, Grain yield, Nitrogen 161 173 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-15&slc_lang=fa&sid=1 علی نخ‌زری مقدم 10031947532846001386 10031947532846001386 Yes علی راحمی کاریزکی 10031947532846001387 10031947532846001387 No