fa اثر سطوح مختلف نیتروژن و تراکم بوته بر صفات مورفولوژیکی و عملکرد دانه سورگوم دانه‌ای اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify;text-justify:kashida;text-kashida:0%;text-indent:14.2pt;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به&shy;منظور مطالعه اثر مقادیر مختلف کود نیتروژن و تراکم بوته بر عملکرد، صفات مورفولوژیکی، درصد و عملکرد پروتئین دانه سورگوم دانه&shy;ای (رقم</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">سیستان)</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">آزمایشی به&shy;صورت کرت&shy;های</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">خرد شده در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با 3 تکرار در ایستگاه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی زهک در سال 1392 انجام گردید. تیمارهای آزمایشی شامل:</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">چهار سطح نیتروژن (صفر، 75، 150</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و 225 کیلوگرم نیتروژن در هکتار) به‌عنوان فاکتور</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">اصلی و چهار تراکم (12، 15، 25 و 50 بوته در مترمربع) به&shy;عنوان فاکتور</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">فرعی بودند. نتایج نشان داد که ارتفاع بوته، تعداد پنجه در بوته، قطر ساقه، طول و عرض پانیکول، مساحت برگ پرچم، درصد و عملکرد پروتئین دانه و عملکرد دانه به&shy;طور معنی&shy;داری تحت تأثیر سطوح کود نیتروژن و تراکم بوته قرار گرفت. هم‌چنین اثر متقابل نیتروژن و تراکم بوته بر تمامی صفات به‌جز ارتفاع بوته و تعداد برگ در ساقه اصلی معنی‌دار بود. مقایسه میانگین&shy;ها نشان داد که، با افزایش مقدار کود مصرفی از صفر به 225 کیلوگرم نیتروژن در هکتار ارتفاع بوته، تعداد پنجه در بوته، قطر ساقه، تعداد برگ در ساقه اصلی و طول و عرض پانیکول به&shy;ترتیب 9/8، 6/45، 1/67، 3/10، 6/58 و 117 درصد و مساحت برگ پرچم، عملکرد دانه و پروتئین به&shy;ترتیب 13/2، 21/3 و 3/4 برابر افزایش یافت. هم‌چنین نتایج نشان داد که، با افزایش تراکم از 12 به 50 بوته در مترمربع ارتفاع بوته، عملکرد دانه و پروﺗﺌﯿﻦ دانه به&shy;ترتیب 5/23، 7/76 و 4/69 درصد افزایش یافت؛ اما تعداد پنجه در بوته، قطر ساقه، طول و عرض پانیکول و مساحت برگ پرچم به&shy;ترتیب 9/62، 5/37، 7/20، 6/23 و 5/32 درصد کاهش پیدا کرد. به&shy;طورکلی براساس نتایج این تحقیق تیمار مصرف 225 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و تراکم 50 بوته در مترمربع به&shy;علت داشتن بیشترین عملکرد دانه و پروتئین دانه در واحد سطح برای کشت سورگوم دانه‌ای رقم سیستان در منطقه زابل پیشنهاد</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">می&shy;گردد.</span></span></strong></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;">In order to evaluate different nitrogen rates and plant density on yield, morphological traits, protein percent and yield of grain sorghum (Sistan cultivar), an experiment was conducted in split plots based on randomized complete block design with three replications in agricultural research station of Zahak during 2013. The main plots were four nitrogen levels (0, 75, 150 and 225 kg/ha) and sub-plots were four plant density levels (12, 15, 25 and 50 plant/m²). The results showed that plant height, tiller number per plant, stem diameter, length and width of panicle, area of flag leaf, percent and yield of protein and grain yield responded to nitrogen levels and plant density significantly. Also, the interaction of nitrogen and plant density was significant on all traits except plant height and leaf number in main stem. Means comparison showed that by increasing the rate of nitrogen application from 0 to 225 kg/ha, plant height, tiller number per plant, stem diameter, leaf number per main stem, length and width of panicle increased, 8.9, 45.6, 67.1, 10.3, 58.6 and 117%, respectively and area of flag leaf, protein and grain yield increased, 2.13, 3.21 and 4.3 times, respectively. In addition, the results indicated that by increasing in plant density from 12 to 50 plant/m² plant height and grain and protein yield increased 23.5, 76.7 and 69.4%, respectively but tiller number per plant, stem diameter, length and width of panicle, flag leaf and protein and grain yield decreased, 62.9, 37.5, 20.7, 23.6 and 32.5%, respectively. Totally, according to the present study results, 225 kg/ha nitrogen fertilizer application and 50 plant/m² treatment are recommended for grain sorghum Sistan cultivar cultivation in Zabol region because of the maximum grain yield and protein in unit area.</span></p> تراکم, پروتئین, سورگوم, صفات مورفولوژیکی, نیتروژن Plant density, Protein, Sorghum, Morphological traits, Nitrogen 141 160 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-14&slc_lang=fa&sid=1 سید علامرضا موسوی 10031947532846001383 10031947532846001383 Yes رضا عارفی 10031947532846001384 10031947532846001384 No محمد جواد تقه‌الاسلامی 10031947532846001385 10031947532846001385 No