fa تأثیر برخی ویژگی‌های زراعی و فیزیولوژیکی بر عملکرد دانه و وزن زیست‌توده شنبلیله (Trigonella foenum-graecum) تحت شرایط تنش خشکی اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify;text-justify:kashida;text-kashida:0%;text-indent:14.2pt;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">پایه‌گذاری</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> گزینش کارا بر مبنای صفات ساده همواره مورد تأکید </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">اصلاح‌کنندگان گیاهان بوده است</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">. در این بررسی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">20</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> توده بومی شنبلیله مناطق مختلف کشور تحت شرایط تنش خشکی بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار مورد مقایسه قرار گرفتند. از صفات مختلف (17 صفت زراعی و فیزیولوژیکی) یادداشت‌برداری شد. با انجام رگرسیون گام به گام و براساس صفات باقی‌مانده در مدل رگرسیونی، تجزیه علیت برای تعیین عوامل مؤثر بر عملکرد دانه و زیست‌توده انجام شد. نتایج آزمایش نشان داد که، دو صفت تیپ رشد بوته و دمای تاج پوشش در دو هفته پس از گلدهی دارای اثر مستقیم و معنی‌داری بر عملکرد دانه‌ بودند. اثر مستقیم و مثبت تیپ رشد بوته بر عملکرد دانه 752/0 بود. هم‌چنین در بین صفات مورد بررسی دو صفت تیپ رشد بوته و تاریخ رسیدگی دانه دارای اثر مستقیم و معنی‌داری بر وزن زیست توده‌ بودند. اثر مستقیم و مثبت تیپ رشد بوته بر روی عملکرد زیست توده برابر 253/1 و بیشتر از تاریخ رسیدگی بود. براساس</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">حاصل</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">این</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">پژوهش تیپ رشد بوته، دمای تاج پوشش و تاریخ رسیدگی به‌عنوان معیارهای گزینشی مناسب برای انتخاب ژنوتیپ‌های شنبلیله دارای عملکرد دانه‌ و زیست توده بیشتر در شرایط تنش خشکی معرفی می‌گردند.&nbsp;</span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;">Foundation of efficient selection base on simple traits has been emphasized by plant breeders continuously. Twenty native fenugreek races across different parts of Iran were evaluated in randomized complete block design with four replications under drought condition. Seventeen agronomical and physiological traits were studied. By using step wise regression and considering rest of traits in regression model, path analysis was used for determining the effective traits on seed and biomass yield. Results showed that plant growth type and canopy temperature that were measured two weeks after flowering had the highest straight effect on seed yield. The direct and positive effect of plant growth type on the seed yield was 0.752. Also, among the investigated traits, plant growth type and date of maturity had a significant straight effect on biomass yield as well. The direct and positive effect of plant growth type on biomass yield was 1.253 that was more than the date of maturity effect. According to the present study results, plant growth type, canopy temperature and date of maturity were introduced as suitable indices for the selection of fenugreek genotypes with high seed and biomass yield under the drought condition.</span></p> تاریخ رسیدگی, تیپ رشد, صفات, گزینش Date of maturity, Growth type, Traits, Selection 67 84 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-10&slc_lang=fa&sid=1 داود صادق‌زاده اهری 10031947532846001370 10031947532846001370 Yes محمدرضا حسن‌دخت 10031947532846001371 10031947532846001371 No عبدالکریم کاشی 10031947532846001372 10031947532846001372 No احمد عمری 10031947532846001373 10031947532846001373 No