2

fa بررسی تأثیر کاربرد اسید‌آمینه و شکر بر فعالیت و تکثیر کرم خاکی ایزینیا فوئتیدا (Eisenia fetida) Evaluation of the Effects of Amino Acid and Sugar on the Activity and Reproductive Performance of Eisenia fetida Earthworms اکوفیزیولوژِی Ecophysiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه:کرم‌های خاکی از مهم‌ترین اجزای فون خاک به شمار می‌روند و نقش اساسی در بهبود خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک دارند. برخی گونه‌های کرم خاکی توانایی بالایی در تجزیه بقایای آلی و تبدیل آن‌ها به ورمی‌کمپوست دارند و از این رو در مدیریت پسماندهای آلی و تولید کودهای زیستی مورد توجه قرار گرفته‌اند. موفقیت در تولید ورمی‌کمپوست و فرآورده‌های جانبی آن تا حد زیادی به رشد، بقا و توان تولیدمثلی کرم‌های خاکی وابسته است. بنابراین، شناسایی و بهینه‌سازی منابع غذایی مکمل به منظور افزایش سرعت رشد، تکثیر و تولید بیوماس کرم‌های خاکی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر غلظت‌های مختلف شکر و اسیدآمینه بر رشد، تکثیر و تولید بیوماس کرم خاکی و همچنین میزان تولید ورمی‌کمپوست انجام شد. مواد و روشها: این آزمایش در سال 1397 در دانشگاه گنبدکاووس به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. فاکتور اول شامل غلظت شکر در چهار سطح 0، 5، 10 و 20 گرم در لیتر و فاکتور دوم شامل غلظت اسیدآمینه در چهار سطح صفر، 1، 2 و 3 گرم در لیتر بود. محلول‌های تیماری تهیه و به صورت هفتگی، هر بار به میزان 100 میلی‌لیتر به بسترهای پرورش کرم اضافه شدند. در طول دوره آزمایش، دما و رطوبت بسترها به طور روزانه کنترل و تنظیم گردید. پس از حدود 100 روز و پایان فرآیند تولید ورمی‌کمپوست، کرم‌های خاکی از بستر جدا شدند و صفات مختلف شامل تعداد و وزن کرم‌های بالغ، جوان و نوزاد، تعداد و وزن کوکون‌ها، تعداد و وزن نهایی کرم‌ها و همچنین وزن ورمی‌کمپوست تولیدی اندازه‌گیری و ثبت شد. نتایج: نتایج نشان داد که تیمارهای مختلف شکر و اسیدآمینه اثر معنی‌داری بر تعداد و وزن کرم‌های بالغ، جوان و نوزاد، تعداد و وزن کوکون‌ها و همچنین تعداد و وزن نهایی کرم‌ها داشتند. با این حال، اثر شکر و اثر متقابل شکر و اسیدآمینه بر وزن ورمی‌کمپوست تولیدی از نظر آماری معنی‌دار نبود. بیشترین تعداد و وزن کرم بالغ در تیمار A4S1 به ترتیب با میانگین 227 عدد و 90/38 گرم مشاهده شد، در حالی که کمترین مقدار مربوط به تیمار شاهد (A1S1) با 2 عدد کرم و 0/60 گرم بود. بیشترین تعداد و وزن کرم جوان در تیمار A2S3  به ترتیب برابر با 223 عدد و 62/16 گرم و کمترین مقدار در تیمار شاهد مشاهده شد. همچنین بیشترین تعداد کرم نوزاد و تعداد نهایی کرم‌ها در تیمار A2S3 به ترتیب 9038 و 9330 عدد بود. بیشترین وزن کرم نوزاد در تیمار A3S3 با 42/23 گرم و بیشترین وزن نهایی کرم‌ها در تیمار A4S1 با 176/52 گرم ثبت شد. تعداد و وزن کوکون‌ها نیز تحت تأثیر تیمارها قرار گرفت، به طوری که بیشترین تعداد و وزن کوکون در تیمارA4S1 به ترتیب 3017 عدد و 20/14 گرم و کمترین مقدار در تیمار A1S2 مشاهده شد. بیشترین وزن ورمی‌کمپوست تولیدی نیز در تیمار A2S2 معادل 7865 گرم و کمترین مقدار در تیمار A1S3 برابر 6505 گرم به دست آمد. این نتایج نشان می‌دهد که افزودن منابع کربنی و نیتروژنی قابل دسترس، شرایط مطلوبی برای رشد و تولیدمثل کرم‌های خاکی فراهم کرده و موجب افزایش فعالیت زیستی آن‌ها می‌شود. نتیجهگیری کلی: بر اساس نتایج این پژوهش، استفاده از شکر و اسیدآمینه به عنوان مکمل‌های غذایی در بستر پرورش کرم خاکی می‌تواند به طور مؤثری موجب افزایش رشد، تولید بیوماس، تعداد کوکون و تکثیر کرم‌ها شود. به طور کلی، سرعت رشد و تولیدمثل کرم‌های خاکی با کیفیت و کمیت مواد غذایی در دسترس رابطه مستقیم دارد و تیمارهای حاوی شکر و اسیدآمینه نسبت به تیمار شاهد عملکرد بهتری نشان دادند. بنابراین، استفاده از این ترکیبات می‌تواند به عنوان راهکاری مناسب برای افزایش راندمان تولید ورمی‌کمپوست و توسعه سامانه‌های پرورش کرم خاکی مورد توجه قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;"><a name="_Hlk215896777">Introduction: </a>Earthworms are considered one of the most important components of soil fauna due to their essential role in improving the physical, chemical, and biological properties of soil. Certain earthworm species possess a remarkable ability to decompose organic wastes and convert them into vermicompost. Therefore, optimizing the growth and reproductive conditions of earthworms is of great importance for increasing the efficiency of vermicompost production and related by-products. The present study was conducted to evaluate the effects of sugar and amino acid supplementation on the growth, reproduction, and biomass production of earthworms under vermicomposting conditions. Materials and methods: This experiment was carried out in 2018 at Gonbad Kavous University using a factorial arrangement based on a completely randomized design with four replications. The first factor consisted of four sugar concentrations (0, 5, 10, and 20 g L⁻¹), while the second factor included four amino acid concentrations (0, 1, 2, and 3 g L⁻¹). Prepared treatment solutions were applied weekly at a rate of 100 mL per bed. Temperature and moisture of the vermiculture beds were monitored daily throughout the experiment. After approximately 100 days, the vermicomposting process was completed, and earthworms were separated from the produced vermicompost. Traits measured included biomass weight, cocoon production, vermicompost weight, number and weight of adult, juvenile, and newborn worms, total worm population, and cocoon weight. Results: The results indicated significant differences among treatments in terms of the number and weight of adult, juvenile, and newborn worms, cocoon production, total worm population, and final worm biomass. However, vermicompost yield was not significantly affected by sugar treatments or by the interaction between sugar and amino acid treatments. The highest number and weight of adult worms were recorded in treatment A4S1, with 227 worms and 90.38 g, respectively, whereas the lowest values were observed in the control treatment (A1S1) with only 2 worms and 0.60 g. The highest number and weight of juvenile worms were obtained in treatment A2S3, with 223 worms and 62.16 g, respectively. The greatest number of newborn worms and total worm population were also observed in treatment A2S3, reaching 9,038 and 9,330 individuals, respectively. The highest newborn worm biomass was recorded in treatment A3S3 (42.23 g), while the highest total worm biomass was obtained in treatment A4S1 (176.52 g). Cocoon production was also significantly influenced by treatments, with the highest cocoon number and weight observed in treatment A4S1 (3,017 cocoons and 20.14 g). The maximum vermicompost yield was recorded in treatment A2S2 (7,865 g), whereas the minimum yield was observed in treatment A1S3 (6,505 g). Conclusion: The findings demonstrated that supplementation with sugar and amino acids significantly enhanced earthworm growth, biomass accumulation, cocoon production, and reproduction. In general, the growth and reproductive performance of earthworms were directly associated with the quality and quantity of available nutrients. Treatments containing sugar and amino acids showed superior performance compared with the control treatment. Therefore, the application of these nutritional supplements can be considered an effective strategy for improving vermicompost production efficiency and optimizing earthworm cultivation systems.</div> بازیافت پسماندهای آلی, زیست‌توده, کلیتلوم, کوکون Organic waste recycling, Biomass, Clitellum, Clitellum, Cocoon 36 46 http://arpe.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-34-134&slc_lang=fa&sid=1 Abbas Biabani عباس بیابانی 10031947532846003140 10031947532846003140 Yes Abdolghader Piroozeh عبدالقادر پیروزه 10031947532846003141 10031947532846003141 No Mohammadreza Jafarzadeh محمدرضا جعفرزاده 10031947532846003142 10031947532846003142 No Reza Rezvani رضا رضوانی 10031947532846003143 10031947532846003143 No